काठमाडौं । होर्मुज जलमार्गको विषयलाई लिएर इरान र खाडी क्षेत्रका देशहरूबीच ओमानमा हुने भनिएको बैठक स्थगित भएको छ। ओमानले बैठक स्थगनको पुष्टि गर्दै क्षेत्रीय सहमति र संवादलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता जनाएको छ।
इरानी विदेश मन्त्रालयका एक अधिकारीका अनुसार केही क्षेत्रीय मुलुकको आग्रहपछि तेहरान र मस्कटको सहमतिमा बैठक स्थगित गरिएको हो। इरानी सञ्चारमाध्यमले पनि केही अरब देशको अनुरोधलाई बैठक स्थगनको कारणका रूपमा उल्लेख गरेका छन्।
होर्मुज जलमार्गमा इरानी व्यापारिक जहाजमाथि आक्रमण हुँदा एकजनाको मृत्यु भएको केही घण्टापछि बैठक स्थगनको खबर सार्वजनिक भएको हो। घटनापछि जलमार्गको सुरक्षा र आवागमनको विषय थप संवेदनशील बनेको छ।
ओमानका विदेशमन्त्री बदर अलबुसैदीले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत बैठकलाई साझा सहमति निर्माणका लागि स्थगित गरिएको जानकारी दिएका छन्। उनका अनुसार ओमानले क्षेत्रीय स्थिरता र दीर्घकालीन सहकार्यका लागि संवाद अघि बढाउने प्रयास जारी राख्नेछ।
मध्यस्थकर्ताको भूमिकामा ओमान
इरानसँग लामो समयदेखि संवाद र मध्यस्थताको भूमिका निर्वाह गर्दै आएको ओमान पछिल्लो तनावमा पनि महत्वपूर्ण मध्यस्थकर्ताका रूपमा सक्रिय छ। होर्मुज जलमार्गको दक्षिणी भाग ओमानी भूभागसँग जोडिएकाले यस क्षेत्रको गतिविधिबाट ओमान प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित हुने गरेको छ।
यसअघि जुलाईमा ओमानले होर्मुज जलमार्गको व्यवस्थापनमा इरान र सम्बन्धित पक्षबीच संयुक्त संयन्त्र बनाउने प्रस्ताव अघि सारेको थियो। प्रस्तावमा जलमार्ग प्रयोग गर्ने व्यापारिक जहाजबाट स्वेच्छिक शुल्क उठाएर त्यसको लाभ सम्बन्धित देशलाई उपलब्ध गराउने अवधारणा समेटिएको थियो।
यो प्रस्ताव मलाक्का जलमार्गमा अपनाइएको व्यवस्थासँग मिल्दोजुल्दो मानिन्छ, जहाँ जहाज सञ्चालकलाई जलयातायात, वातावरणीय संरक्षण तथा खोज तथा उद्धार कार्यमा सहयोग पुग्ने गरी स्वैच्छिक योगदान गर्न आग्रह गरिन्छ।
तर इरानले भने स्वेच्छिक शुल्कको व्यवस्था स्वीकार गरेको छैन। रणनीतिक होर्मुज जलमार्ग प्रयोग गर्ने व्यापारिक जहाजबाट शुल्क अनिवार्य रूपमा उठाउनुपर्ने उसको धारणा रहँदै आएको छ।
