काठमाडौँ । श्रीलंकाको सर्वोच्च अदालतले राष्ट्रपति अनुरा कुमार दिसानायके र सम्पूर्ण मन्त्रिपरिषद्लाई सूचना जारी गरेको छ ।

यो सूचना भारतको सहयोगमा सञ्चालित श्रीलंका युनिक डिजिटल आइडेन्टिटी परियोजनाको सम्बन्धमा दायर गरिएको याचिकामा जारी गरिएको हो । यो याचिका पूर्वमन्त्री विमल वीरेवान्साले दायर गरेका थिए । सरकारको यो निर्णयले जनताको मौलिक अधिकारको उल्लङ्घन गरेको रिटमा उल्लेख छ । साथै, यस परियोजनाको बारेमा संसद वा आम जनतालाई राम्रोसँग जानकारी दिइएको थिएन ।

यस वर्ष अप्रिलमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको कोलम्बो भ्रमणको क्रममा भारत र श्रीलंकाले एक समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए । यस अन्तर्गत, भारतका ठूला डिजिटल समाधानहरू श्रीलंकालाई उपलब्ध गराउनु हो, ताकि देशमा डिजिटल रूपान्तरणको प्रक्रियालाई तीव्रता दिन सकियोस् ।

यस परियोजनाको उद्देश्य प्रत्येक नागरिकलाई सुरक्षित डिजिटल पहिचान कार्ड प्रदान गर्नु हो, जुन भारतको आधार कार्ड जस्तै हुनेछ । यो भारतको इलेक्ट्रोनिक्स तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय र श्रीलंकाको डिजिटल अर्थतन्त्र मन्त्रालयसँगको सहकार्यमा कार्यान्वयन भइरहेको छ । यो पूर्ण रूपमा भारतबाट प्राप्त अनुदानबाट वित्त पोषित छ ।

तर निवेदक विमल वीरवंशाले २०२२ मा भारतसँगको मूल सम्झौता यस वर्ष जनवरी र जुनमा गरिएका निर्णयहरू पछि श्रीलंकाको मन्त्रिपरिषद्ले परिवर्तन गरेको उल्लेख गरेका छन् । यी परिवर्तनहरूका कारण, भारतले परियोजनाको मुख्य प्राविधिक पूर्वाधारमा नियन्त्रण पाएको रिटमा उल्लेख छ । यसमा मास्टर सिस्टम इन्टिग्रेटर र बायोमेट्रिक डाटाबेस सफ्टवेयर जस्ता महत्त्वपूर्ण भागहरू समावेश छन् । यस परियोजनालाई श्रीलंकाको राष्ट्रिय सुरक्षाको लागि खतरा भनिएको छ ।

यो परियोजनाले श्रीलंकाको राष्ट्रिय सुरक्षाको लागि खतरा निम्त्याउन सक्ने बताइएको छ, किनभने नागरिकहरूको बायोमेट्रिक र व्यक्तिगत डेटा विदेशी कम्पनीहरू वा एजेन्सीहरूमा जान सक्छ । र यसको लागि पर्याप्त सुरक्षा उपायहरू अपनाइएको छैन । सर्वोच्च अदालतले मुद्दाको अर्को सुनुवाइ अक्टोबर १७ मा तय गरेको छ ।

Read More

काठमाडौँ । फ्रान्सले औपनिवेशिक युगका तीनवटा खप्परहरू माडागास्करलाई फिर्ता गरेको छ । यी मध्ये एउटा खप्पर मालागासी राजा टोएराको हो भन्ने विश्वास गरिन्छ ।

१८९७ मा फ्रान्सेली सैनिकहरूले राजा टोएराको टाउको काटेका थिए । त्यतिबेला फ्रान्सले यसलाई ट्रफीको रूपमा पेरिस लगेर राष्ट्रिय इतिहास संग्रहालयमा राखेको थियो । बाँकी दुई खप्परहरू सकलाभा जातीय समूहका मानिसहरूका हुन् ।

२०२३ मा फ्रान्समा नयाँ कानून पारित भएपछि यो फिर्ता सम्भव भएको हो । यो कानूनले मानव अवशेषहरूलाई तिनीहरूको उत्पत्ति भएको देशहरूमा फिर्ता गर्न अनुमति दिने व्यवस्था रहेको थियो । यस कानून अन्तर्गत, यी खप्परहरू पहिलो पटक माडागास्करलाई हस्तान्तरण गरिएको थियो ।

यस पछि, फ्रान्सले पहिलो पटक कुनै पनि देशलाई आफ्ना पुर्खाहरूको अवशेष फिर्ता गर्न शुरु गरको थियो । यस पछि, अष्ट्रेलिया र अर्जेन्टिना लगायत धेरै देशहरूले पनि फ्रान्सबाट आफ्ना पुर्खाहरूको अवशेष माग गरिरहेका छन् । अब यी खप्परहरू आइतबार माडागास्कर फिर्ता लगिनेछ र त्यहाँ गाडिनेछ । फ्रान्सेली संस्कृति मन्त्री रचिदा दातीले खप्परहरू ल्याउनु औपनिवेशिक हिंसाको कुरा भएको र मानव मर्यादाविरुद्ध भएको बताइन् ।

मडागास्करकी संस्कृति मन्त्री भोलामिरान्ती डोना माराले यसलाई दुई देशबीचको सम्बन्धमा ‘नयाँ युगको सुरुवात’ भनेकी छन् । उनले विगत १२८ वर्षदेखि राजा टोएरा र सकलाभा मानिसहरूको खप्परको अभावका कारण उनको देशको मुटुमा ‘खुला घाउ’ थियो ।

हाल, वैज्ञानिकहरूले अनुसन्धान पछि खप्परहरू सकलाभा समुदायको भएको तर यो निश्चित रूपमा यी मध्ये कुनै पनि खप्पर वास्तवमा राजा टोएराको हो भनेर भन्न नसकिने बताएका छन् ।

फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनले २०१७ मा सत्तामा आएपछि अफ्रिकामा भएका फ्रान्सेली अत्याचारहरूलाई स्वीकार गर्न थालेका थिए । यस वर्ष अप्रिलमा, जब उनले मडागास्करको राजधानी एन्तानानारिभोको भ्रमण गरे, उनले फ्रान्सको अत्याचारको लागि माफी माग्ने कुरा गरेका थिए । मडागास्कर १९६० मा फ्रान्सेली उपनिवेशबाट स्वतन्त्र भएको थियो । वास्तवमा, हालका वर्षहरूमा, फ्रान्सले आफ्नो औपनिवेशिक विगतलाई स्वीकार गर्ने प्रयास गरिरहेको छ । यसले आफ्नो साम्राज्यवादी कालमा लुटिएका वस्तुहरू र मानव अवशेषहरू फिर्ता गरिरहेको छ । 

उदाहरणका लागि, २००२ मा, दक्षिण अफ्रिकाले ‘होटेन्टोट भेनस’ नामकी महिलाको अवशेष खोजेको थियो, जसलाई १९औं शताब्दीमा युरोपमा एक प्रकारको मानव तमाशाको रूपमा प्रदर्शन गरिएको थियो । अब नयाँ कानून पछि प्रक्रिया सजिलो भएको छ।

२०२३ मा नै फ्रान्सले अर्को कानून पारित गर्‍यो, जस मार्फत नाजीहरूले चोरी गरेका यहूदी कलाकृतिहरू तिनीहरूका वास्तविक मालिकहरू वा तिनीहरूका परिवारहरूलाई फिर्ता गर्न सकिने भएको छ । फ्रान्सको मुसी डे ल’होम्मे संग्रहालयमा ३० हजार भन्दा बढी खप्पर र कंकालहरू छन् । यी फ्रान्सले शासन गरेको देशहरूबाट फ्रान्स ल्याइएको बताइएको छ ।

Read More

काठमाडौँ । भारतको जम्मू कश्मीरको रियासी जिल्लामा रहेको माता वैष्णो देवी धाम जाने बाटोमा भारी वर्षाका कारण पहिरो गएको छ ।

दुर्घटनामा ३२ जना भक्तजनको मृत्यु भएको छ भने करिब २० जना घाइते भएको भारतीय मिडियाहरुले उल्लेख गरेका छन् । अहिले राहत तथा उद्धार कार्य जारी रहेको बताइएको छ ।

वैष्णो देवी मन्दिर जाने बाटोमा रहेको अर्धकुँवारी गुफा मन्दिरको इन्द्रप्रस्थ भोजनालय नजिकै पहिरो गएको छ। त्रिकुटा पहाडमा रहेको मन्दिर मार्गको ठूलो भाग भग्नावशेषले ढाकिएको छ। भग्नावशेषमुनि धेरै मानिसहरू दबिएको हुन सक्ने आशंका गरिएको छ। सेना र प्रशासन राहत तथा उद्धार कार्यमा संलग्न छन् ।

जम्मू कश्मीरमा निरन्तर वर्षाले बाढी र पहिरोको अवस्था सिर्जना गरेको छ । जम्मूमा ओभरब्रिज भत्किएका छन्, बिजुलीका तार र मोबाइल टावरहरूमा क्षति पुगेको छ भने तीन पुलमा क्षति पुगेको उल्लेख छ । मंगलबार श्री माता वैष्णो देवी मार्गमा पहिरो गएपछि यात्रा रोकिएको छ ।

२०१४ (११ वर्ष) पछि, मंगलबार यस क्षेत्रमा यस्तो पानीको विनाश देखिएको बताइएको छ । अविरल बर्षाले जम्मू डिभिजनका सबै प्रमुख नदीहरू खतराको चिन्हभन्दा माथि बगिरहेका छन् भने प्रभावित क्षेत्रका सयौं मानिसहरू सुरक्षित स्थानहरूमा शरण लिएका छन् ।

जम्मू-श्रीनगर राष्ट्रिय राजमार्ग जम्मूदेखि रामबनसम्मका लगभग १२ स्थानमा पहिरोका कारण बन्द रहेको छ । चक्की पुल पठानकोटमा बाढी जस्तो अवस्थाका कारण जम्मू, उधमपुर, कटरा जाने १८ वटा रेलहरू रद्द गरिएका छन् ।

Read More