२०८३ श्रावण १२

कांग्रेस नेता डा.सुनिल शर्माको नोबेल हस्पिटल उत्कृष्ट करदाताको रुपमा सम्मानित

काठमाडौँ । नेपाली कांग्रेसका युवा नेता डा.सुनिल शर्माको विराटनगरस्थित नोबेल मेडिकल कलेज टिचिङ हस्पिटल लिमिटेड उत्कृष्ट करदाताका रूपमा सम्मानित भएको छ ।

राष्ट्रिय कर दिवस–२०८२ को अवसरमा आन्तरिक राजस्व विभागले उत्कृष्ट कर योगदान गर्ने संस्थाहरूलाई सम्मान गर्ने क्रममा स्वास्थ्य तथा शैक्षिक क्षेत्रको उत्कृष्ट करदाताको रुपमा पर्न सफल नोवेल हस्पिटल सम्मानित भएको हो ।

आर्थिक वर्ष २०८०÷०८१ मा स्वास्थ्य तथा शैक्षिक क्षेत्रमा सवै भन्दा बढी कर तिरेर राज्यको राजस्व प्रणालीलाई मजबुत बनाउन योगदान दिएको भन्दै नोबेललाई सम्मान प्रदान गरिएको हो। स्वास्थ्य तथा शिक्षा क्षेत्रमा लामो समयदेखि कार्यगर्दै आएको नोबेल यस वर्ष पनि उत्कृष्ट करदाताको सूचीमा अग्रस्थानमा रहेको विभागले जनाएको छ। नोबेल मेडिकल कलेज डा।सुनिल शर्माकी छोरी सोइना शर्माले सम्हालिरहेकी छिन्।

विभागले अन्य श्रेणीका उत्कृष्ट करदाताहरूलाई पनि सार्वजनिक गरेको छ। संस्थागत करदातामध्ये सबैभन्दा बढी आयकर तिर्नेमा नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरण पहिलो स्थानमा रह्यो भने व्यक्तिगत करदातातर्फ राजबहादुर शाह उत्कृष्ट ठहरिए।

एकलौटी फर्म श्रेणीमा थर्ड आइ इन्टरनेशनल, वस्तु निर्माणमा डाबर नेपाल, सूचना प्रविधि सेवा निर्यातमा ओरिक्स नेपाल प्रालि, कृषि तथा पशुपन्छीजन्य उद्योगमा पोषक ब्रिडर फार्म प्रालि, बैंक तथा वित्तीय सेवामा नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक, पर्यटनतर्फ सोल्टी होटल लिमिटेड, र वस्तु व्यापारमा भाटभटेनी सुपर मार्केट एण्ड डिपार्टमेण्टल स्टोर प्रालि उत्कृष्ट करदाता घोषित भए।

यस्तै, ५० देखि १०० करोड वार्षिक कारोबार समूहमा ब्रिडिएस एण्ड क्लियरिङ लिमिटेड सम्मानित भयो। डमीमूलक उद्योग श्रेणीमा भोटेकोशी पावर कम्पनी प्रालिले सबैभन्दा बढी कर तिर्‍यो। रेमिट्यान्स तथा मनी ट्रान्सफरमा आईएमई लिमिटेड उत्कृष्ट करदाता रह्यो भने निर्यातमुखी उद्योग श्रेणीमा यूनिलिभर नेपाल लिमिटेडले सम्मान प्राप्त गर्‍यो।

नोबेल मेडिकल कलेजको निरन्तर कर योगदानलाई यस वर्ष पनि सरकारी निकायले उच्च प्रशंसा गरेको छ, जसले निजी स्वास्थ्य क्षेत्रले राष्ट्रको कर संरचनामा कति महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ भन्ने पुष्टि गरेको छ।

Read More

बालबालिकाको स्वास्थ्यका लागि अग्नि समुहको इलेक्ट्रिक उपहार: फाउण्डेशनद्वारा KIOCH लाई दुई EV हस्तान्तरण

काठमाडौँ । अग्नि फाउण्डेशनले काठमाडौं इन्स्टिच्युट अफ चाइल्ड हेल्थ (KIOCH) लाई महिन्द्रा एसयूभी४००का दुई इलेक्ट्रिक एसयूभी हस्तान्तरण गरेको छ । यो फाउण्डेशन अग्नि समुहको गैरनाफामूलक संस्था हो ।

बुढानीलकण्ठमा आयोजित विशेष समारोहमा फाउण्डेशनकी अध्यक्ष सुशान वैद्य श्रेष्ठले अग्नि समूहको यात्रा केवल व्यापारिक विस्तार नभई समुदायसँगको सहयात्रा भएको बताइन्। “३५ वर्षमा हामीले सफलता कमाएका छौँ, तर त्यो सफलताको सार समुदायसँग हातेमालो गरेर अघि बढ्नुमा छ,” उनले भनिन्, “KIOCH जस्तो संस्थालाई सहयोग गर्नु हाम्रो लागि गर्व हो-किनकि त्यहाँ उपचार मात्र होइन, आशा बाँडिन्छ, भविष्य निर्माण हुन्छ।”

उक्त सहयोगले हजारौँ बालबालिकाको स्वास्थ्य सेवामा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने विश्वास KIOCH का अध्यक्ष प्रा. डा. भगवान कोइरालाले व्यक्त गरे।
उनका अनुसार विद्यालय स्वास्थ्य कार्यक्रमदेखि लिएर जिल्ला स्वास्थ्य प्रणाली सुदृढीकरणसम्म-यी इलेक्ट्रिक एसयूभीहरूले सेवा वितरणलाई छिटो, सहज र पहुँचयोग्य बनाउने छन्। “यो सहयोग कुनै साधारण सहयोग होइन, समुदायसम्म उपचार पुर्‍याउने हाम्रो क्षमतामा थपिएको नयाँ पंख हो,” उनले प्रशंसा गर्दै भने।

अग्नि ग्रुपको ‘Rising Together’ दर्शनले व्यवसायिक प्रगति र सामुदायिक विकासलाई एउटै दिशामा अघि बढाउने लक्ष्य बोकेको छ। वातावरणमैत्री यी इलेक्ट्रिक एसयूभीहरूले KIOCH का स्वास्थ्य तथा सामाजिक कार्यक्रमलाई अझ गतिशील बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

अग्नि फाउण्डेशन यसअघि पनि स्वास्थ्य, शिक्षा, खेलकुद र विपद् व्यवस्थापनमा निरन्तर सक्रिय रहँदै आएको छ। त्रिवि शिक्षण अस्पतालको NICU तथा PICU को मर्मत-सम्भार, स्तरोन्नति तथा अभिभावकका लागि ‘अग्नि विङ’ नामक आधुनिक प्रतीक्षालय निर्माणसमेत फाउण्डेशनका उल्लेखनीय काम हुन्।

यता KIOCH को लक्ष्य स्पष्ट छ-देशभरका १८ वर्षसम्मका बालबालिकालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको, किफायती र समग्र स्वास्थ्य सेवा एकै स्थानबाट उपलब्ध गराउने। विशेषतः आर्थिक रूपमा कमजोर र जोखिममा रहेका बालबालिकालाई समान पहुँच दिलाउन संस्था निरन्तर क्रियाशील छ।

Read More

टेकु अस्पताल र नरदेवी आयुर्वेद चिकित्सालयका क्यान्टिनमा अनुगमन, पाइएन खाद्य स्वच्छता

काठमाडौँ । काठमाडौँ महानगरपालिका र खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागको संयुक्त टोलीले शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल र नरदेवीस्थित आयुर्वेद चिकित्सालय भित्रका क्यान्टिनमा खाद्य स्वच्छता नपाइएको बताएको छ ।

नियमित अनुगमनका क्रममा शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालको हल्दे कालिका एण्ड चमेना गृह र नरदेवीस्थित आयुर्वेद चिकित्सालयको क्यान्टिन निरीक्षण गर्दा आधारभूत सरसफाइमा समेत कमजोरी देखिएको टोलीले जनाएको छ । फुड टेक्नोलोजिस्ट अनिल बस्नेत र अशोक पराजुलीका अनुसार बिरामी, चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मीका लागि भोजन तयार गरिने संवेदनशील स्थानमा नै खाद्य स्वच्छतातामा ध्यान दिएको छैन ।

वडा नम्बर १२ मा रहेको शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरूवा रोग अस्पतालको चमेना गृहमा गरिएको अनुगमनमा सरसफाइमा लापरवाही, खाद्य रंगको अव्यवस्थित प्रयोग, फ्रिजमा खाद्य सामग्रीको अव्यवस्थित भण्डारण, भाँडा माझ्ने स्थान शौचालय नजिक रहेको तथा म्याद गुज्रिएको सात प्याकेट दुध भेटिएको थियो। त्यस्तै, नरदेवीस्थित आयुर्वेद चिकित्सालयको क्यान्टिनमा पनि पेष्ट कन्ट्रोल सन्तोषजनक नभएको, काँचो तथा पकाएको वस्तु एकै ठाउँ भण्डारण, खाना पकाउने र भाँडा माझ्ने स्थान नजिकनजिकै भएको, पकाइएका खाद्यवस्तु खुला राखिएको तथा फ्रिजको प्रयोग अव्यवस्थित पाइएको खाद्य निरीक्षण अधिकारी खगेन्द्रप्रसाद खतिवडा, आस्था अधिकारी र सरोज पौडेलले जानकारी दिए ।

अनुगमनपछि टोलीले क्यान्टिन सञ्चालकलाई स्वच्छता र खाद्य सुरक्षा मापदण्डअनुसार सेवा सञ्चालन गर्न कडाइका साथ निर्देशन दिएको छ। खाद्यवस्तु ढाकेर राख्ने, प्रभावकारी पेष्ट कन्ट्रोल गर्ने, लेबलयुक्त तथा अनुमति प्राप्त उद्योगका वस्तु मात्रै प्रयोग गर्ने, म्याद नाघेका पदार्थ बिक्री नगर्ने, भाँडा माझ्ने तथा शौचालय क्षेत्र छुट्याएर व्यवस्थित गर्ने, आगो सुरक्षाका उपकरण राख्ने र मूल्यसूची सार्वजनिक गर्ने निर्देशन दिएको छ ।

निर्देशन पालना नगरे कानुनअनुसार कारवाही गरिने चेतावनी समेत दिइएको छ। महानगरले खाद्य व्यवसायलाई स्वच्छ, सुरक्षित र कानुनअनुसार सञ्चालन गराउन नियमित रूपमा अनुगमन जारी राखेको छ ।

Read More

नर्सहरुको आन्दोलन जारी रहने

काठमाडौँ । नेपाल नर्सिङ संघ सरकारसँग भएको सहमतिबाट पछि हटेको छ । नर्सिङ संघले आन्दोलनका कार्यक्रमहरु पूर्व योजना अनुसार जारी राख्दै ४८ घण्टा भित्र माग सम्बोधन नभएमा सरकारी, निजि, गैरसरकारी, मेडिकल कलेज तथा प्रतिष्ठानमा अत्यावश्यक वाहेकका सम्पूर्ण नर्सिङ सेवाहरु निजि तथा सरकारी स्वास्थ्य संस्थाहरुमा देशव्यापीरुपमा ठप्प पार्ने घोषणा गरेको छ ।

संघले स्वास्थ्य मन्त्रालयले नर्सिङ आन्दोलनको माग सम्बोधन गर्न गठित कार्यदलको निर्णयको बुदा नम्बर १ मा सरकारी सरह न्युनतम पारिश्रमिक लगायत अन्य सेवा सुविधाको सुनिश्चितता गर्ने भन्ने सहमति भएता पनि बाँकि बुँदाहरुमा आन्दोलनरत पक्षको आपत्ति रहेको हुनाले आन्दोलन जारी रहने जनाएको छ ।

संघले आन्दोलनमा उत्रिसकेका नर्सहरुलाई कुनै प्रकारको दवाव, प्रभाव, डर, त्रास वा धम्कि नदिन समेत सचेत गराएको छ । त्यसैगरी आन्दोलनका कारण विरामीलाई पर्न जाने प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष असर र अन्य असुविधा प्रति क्षमायाचना गर्दै यसवाट उत्पन्न हुने विषम परिस्थितिको जिम्मेवारी नेपाल सरकार र सम्वन्धित स्वास्थ्य संस्थाले नै व्यहोर्नु पर्ने उल्लेख गरेको छ ।

Read More

के तपाईलाई दुग्धजन्य पदार्थ खाएपछि पेट दुख्ने हुन्छ ?

काठमाडौँ । केही मानिसहरूलाई दुग्धजन्य पदार्थ खाएपछि पेट फुल्ने, ग्यास लाग्ने र पखाला लाग्ने जस्ता पाचन समस्याहरू हुन्छन् । यो ल्याक्टोज पचाउन नसक्ने अवस्थाको कारणले हुन्छ । ल्याक्टोज जनावरको दूध र यसका उत्पादनहरूमा पाइने एक प्रकारको चिनी हो । ल्याक्टोज पचाउन नसक्ने अवस्था तब हुन्छ जब तपाईंको शरीरले यो ल्याक्टोजलाई तोड्न वा पचाउन सक्दैन ।

सानो आन्द्रामा ल्याक्टोज नामक इन्जाइम हुन्छ जसले ल्याक्टोज पचाउन मद्दत गर्छ । यो इन्जाइमको काम दूधमा रहेको चिनी र ल्याक्टोजलाई तोडेर पचाउनु हो । ल्याक्टोज पचाउन नसक्ने अवस्था तब हुन्छ जब सानो आन्द्राले पर्याप्त मात्रामा ल्याक्टोज उत्पादन गर्न सक्दैन । दूध वा दुग्धजन्य पदार्थ सेवन गर्दा ल्याक्टोज पचाउन नसक्ने भएका मानिसहरूको शरीरमा विभिन्न प्रतिक्रियाहरू हुन सक्छन् । ल्याक्टोज पचाउन नसक्ने अवस्था एशियाली, अफ्रिकी, मेक्सिकन र मूल निवासी अमेरिकीहरूमा सबैभन्दा सामान्य मानिन्छ । 

लक्षणहरू:
ल्याक्टोज पचाउन नसक्ने अवस्थाका लक्षणहरू दुग्धजन्य पदार्थ खाएपछि केही मिनेट वा घण्टा भित्र देखा पर्छन् । जसमा पेट फुल्ने वा ग्यास हुने, बारम्बार डकार आउने, पेट दुख्ने वा असुविधा हुने, पखाला वा कब्जियत हुने, धेरै मानिसहरूलाई दाग, टाउको दुख्ने, जोर्नी दुख्ने, थकान र ध्यान केन्द्रित गर्न कठिनाइ पनि हुन सक्छ । यद्यपि, यदि कुनै व्यक्तिले लामो समयसम्म पखाला, कब्जियत, दिसामा रगत, गम्भीर पेट फुल्ने, वा छिटो तौल घट्ने अनुभव गर्छ भने, उनीहरूले तुरुन्तै ग्यास्ट्रोएन्टेरोलोजिस्टसँग परामर्श गर्नुपर्छ ।

एलर्जी: 
खानाको एलर्जी ल्याक्टोज पचाउन नसक्ने अवस्था भन्दा बढी गम्भीर हुन्छ । यदि कसैलाई ल्याक्टोज युक्त खानाबाट एलर्जी छ भने, लक्षणहरू गम्भीर हुन सक्छन् ।

यसका लक्षणहरूमा दूध पिएपछि तुरुन्तै ओठ, अनुहार, घाँटी वा जिब्रो अचानक सुन्निने, सुन्निएको क्षेत्रमा चिलाउने र छाला आउने, सास फेर्न गाह्रो हुने, घाँटी कडा हुने वा निल्न गाह्रो हुने, छाला, जिब्रो, वा ओठ नीलो, खैरो वा पहेंलो हुने (यदि छाला गाढा वा खैरो छ भने, यो परिवर्तन हातको हत्केला वा खुट्टाको तलामा बढी देखिनेछ), अचानक भ्रम, निद्रा लाग्ने वा चक्कर लाग्ने जस्तो हुने गर्दछ । यस्ता एलर्जीको गम्भीर लक्षणहरू अनुभव गरेमा तुरुन्तै अस्पताल जानुपर्छ । ल्याक्टोज पचाउन नास्कने अवस्था र खानाको एलर्जी एउटै कुरा होइनन् । खानाको एलर्जीले मृत्युको जोखिम पनि निम्त्याउन सक्छ ।

ल्याक्टोज केमा हुन्छ ?
गाई, भैंसी, बाख्रा र भेडाको दूध सहित जनावरको दूधमा ल्याक्टोज पाइन्छ । यो यी उत्पादनहरूबाट बनेका खाद्य उत्पादनहरूमा पनि पाइन्छ । दुग्ध उत्पादनहरूमा दूध, बटर, चीज, क्रिम, दही र आइसक्रिम समावेश छन् । केही प्रशोधित खाद्य उत्पादनहरूमा ल्याक्टोज पनि हुन सक्छ, जस्तै गहुँ, जई, चामल, जौ र मकै जस्ता अन्नबाट बनेका खानाहरू,  रोटी, क्र्याकर, केक, बिस्कुट र पेस्ट्री, सस, सलाद ड्रेसिङ, मिल्कशेक र प्रोटिन शेक जस्ता खानेकुरामा पनि ल्याक्टोज पाइन्छ ।

ल्याक्टोज पाचन नहुने अवस्थाको परीक्षण
ल्याक्टोज पाचन नहुने अवस्थाको  निदान गर्ने सबैभन्दा सरल परीक्षण भनेको खाना खाएपछि पेट फुल्ने, पखाला वा कब्जियत भएको छ कि छैन भनेर हेर्नु हो । यदि तपाईंले ल्याक्टोज युक्त खाना खान छोड्नुभयो भने, यो समस्या आफैं समाधान हुनेछ । यसको परीक्षण र हाइड्रोजन सास परीक्षणबाट निदान गर्न सकिन्छ । यो परीक्षणले तपाईंको पाचन प्रणालीले ल्याक्टोज कति राम्रोसँग पचाउन सक्छ भनेर मापन गर्दछ ।

परीक्षण गर्नुभन्दा लगभग चार घण्टा अघि तपाईंलाई उपवास बस्न भनिनेछ । त्यसपछि तपाईंलाई ल्याक्टोज युक्त पेय पदार्थ दिइनेछ, र अर्को दुई घण्टा भित्र तपाईंको रगतको नमूना लिइनेछ । हाइड्रोजन सास परीक्षणमा, तपाईंलाई उच्च मात्रामा ल्याक्टोज भएको तरल पदार्थ पिउन भनिनेछ । त्यसपछि तपाईंको सास धेरै पटक परीक्षण गरिनेछ। तपाईंको सासमा हाइड्रोजनको उच्च स्तरले तपाईं ल्याक्टोज असहिष्णु हुनुहुन्छ भनेर संकेत गर्दछ ।

त्यस्तै फेकल एसिड परीक्षण साना बच्चाहरूको लागि गरिन्छ र यसले दिसामा कति एसिड छ भनेर मापन गर्दछ । यदि कुनै व्यक्तिले ल्याक्टोज पचाउन सक्दैन भने, उनीहरूको दिसामा ल्याक्टिक एसिड, ग्लुकोज र अन्य फ्याटी एसिडहरू हुनेछन् । त्यस्तै यदि लक्षणहरू गम्भीर छन् र लामो समयसम्म सुधार भएन भने, ग्यास्ट्रोस्कोपी आवश्यक हुन सक्छ ।

उपचार:
ल्याक्टोज पाचन नहुने अवस्थाको लागि कुनै स्थायी उपचार छैन, किनकि हाल तपाईंको शरीरलाई बढी ल्याक्टोज इन्जाइमहरू उत्पादन गर्न मद्दत गर्ने कुनै उपचार छैन ।

यद्यपि, आफ्नो आहार परिवर्तन गरेर वा ल्याक्टोज पूरकहरू प्रयोग गरेर लक्षणहरू नियन्त्रण गर्न सकिन्छ । यसरी, ल्याक्टोज पाचन नहुने अवस्थाको लागि एक मात्र आधारभूत उपचार भनेको ल्याक्टोज युक्त खानाहरूबाट बच्नु वा धेरै कम मात्रामा खानु हो । ल्याक्टोज युक्त खानाहरू खानु अघि ल्याक्टोज पूरकहरू लिनाले यी लक्षणहरूलाई रोक्न सकिन्छ ।

धेरै मानिसहरूमा ल्याक्टोज पाचन नहुने अवस्थाको एक प्रमुख कारण सेलियाक रोग हो । यो एक आत्म-प्रतिरोधी रोग हो जसले सानो आन्द्राको अस्तरलाई कमजोर बनाउँछ । यदि सेलियाक रोगको उपचार गर्न सकिन्छ भने, ल्याक्टोज पाचन नहुने अवस्था पनि निको हुन सक्छ । यस अवस्थामा, कुन दूध वा दुग्ध उत्पादनहरूले कम्तीमा ल्याक्टोज पाचन नहुने अवस्थाका लक्षणहरू निम्त्याउँछ त्यो जान्न आवश्यक हुन्छ ।

Read More

भिटामिन बी-१२ कति आवश्यक छ, कसरी प्राप्त गर्ने ?

काठमाडौँ । धेरै शारीरिक प्रक्रियाहरूको लागि भिटामिन आवश्यक छ । भिटामिन दुई प्रकारका हुन्छन्: बोसोमा घुलनशील भिटामिन, जस्तै भिटामिन ए, भिटामिन डी, भिटामिन ई, र भिटामिन के । भिटामिन सी र बी-जटिल भिटामिन जस्ता पानीमा घुलनशील भिटामिनहरू महत्त्वपूर्ण छन् ।

भिटामिन बी-१२ यस बी-जटिल समूह भित्र एक महत्त्वपूर्ण भिटामिन हो । भिटामिन बी-१२ एक सूक्ष्म पोषक तत्व हो । यद्यपि यो थोरै मात्रामा आवश्यक छ, यसले हाम्रो शरीरमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । भिटामिन बी-१२ शरीरको प्रत्येक कोषको लागि आवश्यक छ । भिटामिन बी-१२ ले कोषहरू भित्र आवश्यक रासायनिक प्रतिक्रियाहरूमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ, जस्तै खानाबाट ऊर्जा अवशोषण र नयाँ अणुहरूको सिर्जना ।

यो हाम्रो स्नायु प्रणालीको कार्यको लागि पनि महत्त्वपूर्ण छ । यसले हाम्रो रक्त कोषहरूलाई स्वस्थ राख्न मद्दत गर्दछ । यसबाहेक, यसले हाम्रो प्रतिरक्षा प्रणालीलाई पनि असर गर्छ । भिटामिन बी-१२ रातो रक्त कोषहरूको गठनको लागि आवश्यक छ, जसले सम्पूर्ण शरीरमा अक्सिजन बोक्छ । भिटामिन बी-१२ मुख्यतया मासुमा पाइन्छ । वनस्पतिजन्य खानामा भिटामिन बी १२ हुँदैन जबसम्म फोर्टिफाइड खानामा यो हुँदैन । मासु, माछा, अण्डा, दूध र अन्य दुग्धजन्य उत्पादनहरूमा भिटामिन बी-१२ हुन्छ । यो अण्डा, कुखुरा, रातो मासु, माछा, समुद्री खाना, र दूध र दुग्धजन्य उत्पादनहरूमा पाइन्छ ।

त्यस्तै भिटामिन बी-१२ क्याप्सुल र इंजेक्शनहरू पनि उपलब्ध छन् । यद्यपि, कुनै पनि पूरकहरू लिनु अघि डाक्टरसँग परामर्श गर्नु आवश्यक रहेको विशेषज्ञहरु बताउछन् । डाक्टरको निर्देशनमा भिटामिन बी-१२ पूरकहरू तोकिएको अवधिको लागि लिन सकिन्छ ।

बी- १२ को कमीलाई खराब आहार, प्रशोधित खाना, शाकाहारी आहार, र अपर्याप्त दुग्धजन्य पदार्थ सेवनलाई दिने गरिन्छ ।

भिटामिन बी-१२ को कमी भिटामिन बी-१२ युक्त खानेकुराहरू खाने तर तिनीहरूको शरीरले तिनीहरूलाई अवशोषित गर्न असमर्थ हुने व्यक्तिहरूमा पनि हुन सक्छ । यसको अर्थ तपाईं खाना खाँदै हुनुहुन्छ, तर ती खानेकुराहरूको प्रभाव तपाईंको शरीरमा देखिँदैन । यसको अर्थ तपाईंको शरीरले तिनीहरूलाई राम्ररी अवशोषित गर्न सक्षम छैन । भिटामिन बी-१२ हाम्रो शरीरमा पुग्ने प्रक्रिया एक जटिल प्रक्रिया हो । खानामा, भिटामिन बी-१२ प्रोटिनमा बाँधिएको हुन्छ ।

अमेरिकी राष्ट्रिय स्वास्थ्य संस्थान (एनआइएच) का अनुसार, शरीरमा भिटामिन बी-१२ अवशोषण दुई चरणमा हुन्छ । पहिलो चरणमा, पेटमा रहेको हाइड्रोक्लोरिक एसिडले भिटामिन बी-१२ लाई खानामा रहेको प्रोटिनबाट अलग गर्छ । दोस्रो चरणमा, प्रोटिनबाट अलग गरिएको भिटामिन बी-१२ पेटमा उत्पादन हुने प्रोटिनमा बाँधिन्छ जसलाई इन्टरिन्सिक फ्याक्टर भनिन्छ, र त्यसपछि शरीरमा अवशोषित हुन्छ ।

पूरकहरूमा रहेको भिटामिन बी-१२ कुनै पनि प्रोटिनमा बाँधिएको हुँदैन, त्यसैले पहिलो चरण यसको अवशोषणको लागि आवश्यक पर्दैन । यद्यपि, पूरकहरूमा रहेको भिटामिन बी-१२ पनि अवशोषणको लागि इन्टरिन्सिक फ्याक्टरमा बाँधिएको हुनुपर्छ । यदि भिटामिन बी-१२ अवशोषण प्रक्रियाको कुनै पनि भाग राम्ररी प्रदर्शन गरिएन भने, कमीको जोखिम बढ्छ ।

एनआइएचका अनुसार, भिटामिन बी-१२ को कमीको जोखिममा रहेका व्यक्तिहरू ती हुन सक्छन् जसले पर्याप्त भिटामिन बी-१२ प्राप्त गर्दैनन् वा जसको शरीरले यसलाई राम्ररी अवशोषित गर्दैनन् ।

– वृद्ध व्यक्तिहरू: उमेर बढ्दै जाँदा, धेरै मानिसहरूको पेटमा पर्याप्त हाइड्रोक्लोरिक एसिडको कमी हुन्छ, जसले गर्दा खानाबाट भिटामिन बी-१२ अवशोषित गर्न गाह्रो हुन्छ । ५० वर्षभन्दा माथिका मानिसहरूले पर्याप्त भिटामिन बी-१२ प्राप्त गर्न यो भिटामिनले सुदृढ पारिएका खानाहरू वा पूरकहरू लिनुपर्ने हुन सक्छ ।

– एट्रोफिक ग्यास्ट्राइटिस भएका व्यक्तिहरू: यो अटोइम्यून रोगले पेटमा हाइड्रोक्लोरिक एसिड र आन्तरिक कारकको उत्पादन घटाउँछ, भिटामिन बी-१२ को पर्याप्त अवशोषणलाई रोक्छ ।

– हानिकारक रक्तअल्पता भएका व्यक्तिहरू: यस अवस्थामा, शरीरले आन्तरिक कारक उत्पादन गर्न सक्दैन, जुन भिटामिन बी-१२ को अवशोषणको लागि आवश्यक छ। त्यस्ता व्यक्तिहरूले खाना र पूरक दुवैबाट भिटामिन बी-१२ अवशोषित गर्न सक्दैनन् । डाक्टरहरूले सामान्यतया भिटामिन बी-१२ इंजेक्शनहरूद्वारा यो अवस्थाको उपचार गर्छन् ।

– पेट वा आन्द्राको शल्यक्रिया गरेका व्यक्तिहरू: शल्यक्रिया पछि, जस्तै पेटको भाग हटाउने, शरीरमा हाइड्रोक्लोरिक एसिड र आन्तरिक कारकको उत्पादन कम हुन सक्छ, जसले गर्दा भिटामिन बी-१२ अवशोषित गर्न गाह्रो हुन सक्छ।

– शाकाहारी: थोरै वा कुनै पनि जनावरको खाना नखाने मानिसहरूले आफ्नो आहारबाट पर्याप्त भिटामिन बी-१२ प्राप्त गर्न सक्षम नहुन सक्छन् ।

भिटामिन बी-१२ को कमीका लक्षण र प्रभाव:
भिटामिन बी-१२ को कमीका लक्षणहरू देखा पर्न वर्षौं लाग्न सक्छ । भिटामिन बी-१२ को कमी हुन समय लाग्छ, त्यसैले यसको लक्षणहरू बिस्तारै देखा पर्छन् र समयसँगै तीव्र हुन्छन् ।

भिटामिन बी १२ को कमीका लक्षण:

– हात वा खुट्टामा अनौठो महसुस हुनु, सुन्न हुनु, वा झमझमाउनु ।
– हिँड्न गाह्रो हुनु (सन्तुलनको समस्या) ।
– घातक रक्तअल्पता ।
– जिब्रो सुन्निनु ।
– सोच्न र बुझ्न गाह्रो हुनु वा स्मरणशक्ति गुम्नु ।
– कमजोर हुनु ।
– थकान ।
– पहेँलो छाला ।
– मुड स्विङ वा चिडचिडापन ।
– एकाग्रतामा कमी ।

Read More

अध्ययन भन्छ- एउटै समयमा सुत्ने र उठ्ने गर्नु मस्तिष्क र मुटुका लागि स्वस्थकर

काठमाडौँ । एउटा नयाँ अध्ययन प्रतिवेदनले ढिलो सुत्नु र त्यसपछि लामो समयसम्म सुत्नुले शरीरको आन्तरिक जैविक घडीमा बाधा पुर्‍याउन सक्ने सुझाव दिएको छ । अध्ययनमा निद्रा र उठ्ने समयलाई निरन्तर कायम राख्नु कुल निद्रा अवधि भन्दा बढी महत्त्वपूर्ण भएको निष्कर्ष निकालेको छ । किनकि यो लय मस्तिष्क र मुटु दुवैको लागि लाभदायक हुने बताइएको छ ।

यो अध्ययन संयुक्त अधिराज्यको एक्सेटर विश्वविद्यालय र अमेरिकाको हार्वर्ड मेडिकल स्कूलका निद्रा वैज्ञानिकहरूले संयुक्त रूपमा गरेका थिए । यो अध्ययन प्रतिवेदन ब्रिटिश जर्नल अफ स्लीप मेडिसिन र नेशनल जियोग्राफिक हेल्थ सेक्सनमा प्रकाशित भएको छ । अनुसन्धानकर्ताहरूले निद्राको समयले निद्राको गुणस्तर र समग्र स्वास्थ्यमा गहिरो प्रभाव पर्ने पत्ता लगाएको दाबि गरेका छन् । ढिलोसम्म जागा रहनु र भोलिपल्ट ढिलो सुतेर हराएको निद्राको क्षतिपूर्ति गर्ने प्रयास गर्दा सर्काडियन लयमा अवरोध आउन सक्ने अध्ययनमा भनिएको छ ।

त्यस्तै अनियमित निद्राको समयले मस्तिष्कको कार्य, एकाग्रता र निर्णय लिने प्रक्रियामा नकारात्मक असर पार्छ । थप रूपमा, यसले मुटु रोग, मोटोपना, उच्च रक्तचाप र मधुमेह जस्ता रोगहरूको जोखिम पनि बढाउने उल्लेख गरिएको छ । अध्ययनले ४० हजार भन्दा बढी सहभागीहरूको दीर्घकालीन निद्राको ढाँचा, जीवनशैली र स्वास्थ्य सूचकहरूको विश्लेषण गरेको थियो । सहभागीहरूको औसत उमेर १८ देखि ६५ वर्ष बीच थियो ।

डाक्टर, मिडिया कर्मचारी, आईटी पेशेवरहरू वा रात्रि शिफ्टमा काम गर्ने कामदारहरू जस्ता आफ्नो पेशाको कारणले गर्दा अबेरसम्म जागै बस्न बाध्य हुनेहरूका लागि, अनुसन्धानकर्ताहरूले सकेसम्म एकरूप निद्रा दिनचर्या कायम राख्न सिफारिस गरेका छन् । सुत्ने समय रातमा नभए पनि, २४ घण्टाको दिन र रात चक्रमा लगभग एउटै समयमा सुत्ने र उठ्ने कामले शरीरको जैविक घडीलाई सन्तुलनमा राख्न मद्दत गर्ने अध्ययनको निष्कर्ष रहेको छ । अध्ययनले दिनमा सुत्नु परे पनि, यो गहिरो र अविरल रहने सुनिश्चित गर्नु शरीरको आन्तरिक स्वास्थ्यका लागि महत्त्वपूर्ण रहेको बताइएको छ ।

Read More

रगत परीक्षणले ५० भन्दा बढी प्रकारका क्यान्सरको पहिचान हुन सक्ने अध्ययनको दाबि

काठमाडौँ । एउटा नयाँ अध्ययनले एउटै रगत परीक्षणले ५० भन्दा बढी प्रकारका क्यान्सरहरूको पहिचान हुनसक्ने सम्भावना देखाएको छ । अमेरिका र क्यानडामा गरिएका परीक्षणहरूको नतिजाले परीक्षणले धेरै प्रकारका क्यान्सरहरू पहिचान गर्न सक्षम भएको देखाएको दाबि गरिएको छ ।

यी क्यान्सरहरूको लगभग तीन-चौथाईको लागि, कुनै स्क्रिनिङ कार्यक्रमहरू नरहेको बताइएको छ । यस परीक्षणद्वारा पत्ता लगाइएका आधा भन्दा बढी क्यान्सरहरू तिनीहरूको प्रारम्भिक चरणहरूमा पत्ता लगाइएका थिए, जसबाट तिनीहरूको उपचार गर्न सजिलो हुन्छ र पूर्ण रूपमा निको हुन सक्छ ।

यो परीक्षण अमेरिकी औषधि कम्पनी ग्रेलद्वारा विकसित गरिएको थियो । ग्रेलद्वारा विकसित ग्यालेरी परीक्षणले ट्यूमरबाट टुक्रिएका र रगतमा परिसंचरण गरिरहेका क्यान्सरयुक्त डीएनएका टुक्राहरू पत्ता लगाउन सक्ने बताइएको छ । बेलायतको राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवाले हाल यो परीक्षणको परीक्षण गरिरहेको जनाएको छ।

यो परीक्षण अमेरिका र क्यानडाका २५,००० वयस्कहरूलाई एक वर्षसम्म गरिएको थियो, जसमध्ये लगभग १०० मध्ये एक जनाले सकारात्मक नतिजा पाएका थिए । यी मध्ये ६२ प्रतिशत केसहरूमा पछि क्यान्सर पुष्टि भएको थियो । 

ओरेगन हेल्थ एण्ड साइन्स युनिभर्सिटीका रेडिएसन मेडिसिनका सह-प्राध्यापक, प्रमुख अनुसन्धानकर्ता डा. निमा नबाविजादेहले तथ्याङ्कले परीक्षणले क्यान्सर स्क्रिनिङको लागि उनीहरूको दृष्टिकोणमा मौलिक रूपमा परिवर्तन गर्न सक्ने बताए । उनले यसले धेरै प्रकारका क्यान्सरहरू पत्ता लगाउन मद्दत गर्ने र समयमा उपचार गर्न सकिने अवस्था आउन सक्ने बताएका छन् । परीक्षणले नकारात्मक परीक्षण गर्ने ९९ प्रतिशतभन्दा बढीमा क्यान्सरलाई सही रूपमा नरहेको पुष्टि गरेको थियो ।

यस परिक्षणले स्तन, आन्द्रा, फोक्सो र पाठेघरको स्क्रिनिङसँग जोड्दा यसले समग्रमा पत्ता लागेको क्यान्सरको संख्या सात गुणा बढाएको दाबि गरिएको छ । यसमा महत्वपूर्ण कुरा के छ भने पत्ता लागेको तीन-चौथाई क्यान्सरहरू ती थिए जसको स्क्रिनिङ कार्यक्रम नै छैन, जस्तै डिम्बग्रंथि, कलेजो, पेट, मूत्राशय र प्यान्क्रियाटिक क्यान्सर । रगत परीक्षणले १० मध्ये नौ केसहरूमा क्यान्सरको उत्पत्ति सही रूपमा पहिचान गरेको पनि बताइएको छ । यी प्रभावशाली नतिजाहरूले क्यान्सरको प्रारम्भिक निदानमा अन्ततः रक्त परीक्षणले प्रमुख भूमिका खेल्न सक्छ भन्ने संकेत दिएको छ ।

तर अनुसन्धानमा संलग्न नभएका वैज्ञानिकहरूले भने रक्त परीक्षणले क्यान्सरबाट हुने मृत्युलाई कम गर्छ कि गर्दैन भनेर देखाउन थप प्रमाण आवश्यक रहेको बताएका छन् ।

यो परिक्षणका परिणामहरू बर्लिनमा युरोपेली सोसाइटी फर मेडिकल ओन्कोलोजी कांग्रेसमा जारी गरिने र पूर्ण विवरणहरू अझै पियर-समीक्षा जर्नलमा प्रकाशित हुन बाँकी रहेको बताइएको छ । यस परिक्षणको अर्को चरण इङ्गल्याण्डमा एक लाख ४० हजार नेशनल हेल्थ सर्भिस (एनएचएस) बिरामीहरूलाई समावेश गरिएको तीन वर्षको परीक्षणको नतिजामा निर्भर गर्नेछ, जुन अर्को वर्ष प्रकाशित हुनेछ ।

एनएचएसले पहिले परिणामहरू सफल भए भने, यसले परीक्षणहरूलाई थप दस लाख मानिसहरूमा विस्तार गर्ने बताइसकेको छ ।

Read More

स्वास्थ्य सचिवलाई प्रधानमन्त्रीको निर्देशनः आन्दोलनरत नर्सहरुको समस्या तत्काल समाधान गर्नु

काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले आन्दोलनरत नर्सहरुको समस्या तत्काल समाधान गर्न निर्देशन दिएकी छन् । प्रधानमन्त्री कार्कीले आज स्वास्थ्य सचिव डा.विकास देवकोटालाई बोलाएर तत्काल आन्दोलनरत नर्सहरुको समस्या समाधान गर्न निर्देशन दिएकी हुन् ।

स्वास्थ्य मन्त्रीको समेत जिम्मेवारीमा रहेकी नले आन्दोलनको विषय बुझेर तत्काल सम्बोधन हुने गरी कदम चाल्न र प्रगतिबारे जानकारी गराउन निर्देशन दिएकी हुन् । देशमा रहेका दक्ष जनशक्तिलाई अत्यन्तै न्यून पारिश्रमिक दिएर राखिनु उचित नभएकाले उनीहरुको समस्या समाधान नभए ठूलो जनशक्ति विदेश पलायन हुने जोखिम बढ्ने प्रधानमन्त्री कार्कीले बताईन् ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयको निर्णय बमोजिम पाँचौँ तह बराबरको पारिश्रमिक पाउनु पर्ने माग राख्दै कास्कीको मणिपाल र गण्डकी मेडिकल कलेजका नर्सहरु आन्दोलनमा छन् । मन्त्रालयले गत मङ्सिरमा सबै स्वास्थ्य संस्थामा कार्यरत नर्सहरुको पारिश्रमिक ३४ हजार ७ सय ३० रुपैयाँ हुनुपर्ने निर्णय गरेको थियो ।

Read More

नर्सिङ्ग एवं अन्य स्वास्थ्यकर्मीको पारिश्रमिक सरकारको सरह दिन स्वास्थ्य मन्त्रालयको निर्देशन

काठमाडौँ । स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले नर्सिङ्ग एवं अन्य स्वास्थ्यकर्मीहरुको लागि न्यूनतम पारिश्रमिक र सेवा सुविधा नेपाल सरकार सरह नघट्ने गरी लागु गर्न निर्देशन दिएको छ ।

देशका सबै मेडिकल कलेज र अस्पताललाई निर्देशन दिदै मन्त्रालयको गुणस्तर मापने सभी नियमन महाशाखाले सो निर्देशन दिएको हो 

साथै महाशाखाले गुणस्तर मापने सभी नियमन महाशाखा मन्त्रालयबाट मिति २०६१ मङ्सिर २७ को निर्णयानुसार नर्सिङ्ग एवं स्वास्थ्यकर्मीहरुको सुविधा सम्बन्धमा बुँदा कार्यान्वयनका लागि पत्राचार भएकोमा सोको कार्यान्वयन नभएको भए तुरुन्त कार्यान्वयन गराउन र कार्यान्वयन अवस्था बारे मन्त्रालयमा प्रतिवेदन गर्न निर्देशन दिएको छ ।

महाशाखाले स्वास्थ्य संस्थामा कार्यरत सबै नर्सिङ्ग एवं अन्य स्वास्थ्यकर्मीहरुको लागि न्यूनतम पारिश्रमिक र सेवा सुविधा नेपाल सरकार सरह नघट्ने गरी लागु गर्नुपर्ने, तोकिएको समय भन्दाबढी कार्यको लागि अतिरिक्त भत्ताको व्यवस्था गर्नुपर्ने, स्वास्थ्य तथा शैक्षिक संस्थाले करार (नियुक्ति सम्झौता) गरी राख्नुपर्ने, ज्यालादारीमा कार्य गराउन नपाईने, सक्कल शैक्षिक प्रमाणपत्रहरु कार्यालयले राख्न नपाईने, अनुभवको पत्र प्रदान गर्नुपर्ने र नर्सिङ्ग लगायत अन्य स्वास्थ्यकमीहरुको पारिश्रमिक बैकिङ्ग प्रणालीबाट मात्र उपलब्ध गराउन निर्देशन दिएको छ ।

Read More