काठमाडौँ । जलवायु परिवर्तनको प्रभाव र मौसमी ढाँचामा देखिएको परिवर्तनका बीच नेपालले यस वर्ष ऐतिहासिक रूपमा उच्च प्रि–मनसुन वर्षा अनुभव गरेको छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार पछिल्ला करिब ४५ वर्षयताकै सबैभन्दा धेरै प्रि–मनसुन वर्षा यस वर्ष मापन गरिएको हो।
विभागको तथ्याङ्क अनुसार देशका धेरैजसो क्षेत्रमा औसतभन्दा उल्लेखनीय रूपमा बढी वर्षा भएको छ, जसले आगामी मनसुन अझ तीव्र र चुनौतीपूर्ण हुन सक्ने संकेत दिएको छ।
मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका मौसमविद्हरूका अनुसार सामान्य अवस्थामा नेपालमा प्रि–मनसुन अवधिमा औसत २२६.३ मिलिमिटर वर्षा हुने गर्छ। तर यस वर्षको कुल वर्षा ३३९.७ मिलिमिटर पुगेको छ, जुन औसतभन्दा करिब १४५.५ प्रतिशतले बढी हो।
विभागले सन् १९८१ यता देशभर रहेका १२६ वटा वर्षा मापन केन्द्रहरूको तथ्याङ्क विश्लेषण गर्दै आएको छ। सो विश्लेषणअनुसार यस वर्षको प्रि–मनसुन वर्षा पछिल्ला चार दशकभन्दा बढी अवधिको सबैभन्दा उच्च र असामान्य रहेको पुष्टि गरिएको छ।
पछिल्लो २४ घण्टामा पूर्वी नेपालको झापा (अनारमनी–बिर्ता क्षेत्र) मा सबैभन्दा धेरै २०८ मिलिमिटर वर्षा मापन गरिएको छ। मौसम विज्ञानका अनुसार २०० मिलिमिटरभन्दा बढी वर्षा ‘अति भारी वर्षा’ को श्रेणीमा पर्छ।
त्यसैगरी झापा, इलाम, मोरङ, सुनसरी र सिन्धुली लगायतका जिल्लाका विभिन्न केन्द्रहरूमा निरन्तर भारी वर्षा भइरहेको छ। पश्चिम नेपालका कास्की, लमजुङ र गोरखाका पहाडी क्षेत्रमा पनि उल्लेखनीय वर्षा मापन गरिएको छ।
लगातारको वर्षाका बाबजुद हालसम्म ठूलो मानवीय वा भौतिक क्षतिको विवरण प्राप्त नभएको स्थानीय प्रशासनले जनाएको छ।
मौसमविद्हरूका अनुसार वर्षा देशभर समान रूपमा नभई केही सीमित क्षेत्रमा केन्द्रित भएर भइरहेको छ, जसले कतै अत्यधिक वर्षा र कतै तुलनात्मक रूपमा कम वर्षा हुने अवस्था सिर्जना गरेको छ।
पूर्वी नेपालबाट मनसुन भित्रिने प्रक्रिया सक्रिय हुने तयारीमा रहेकाले आगामी दिनहरू अझ संवेदनशील हुने अनुमान गरिएको छ। जमिन पहिले नै भिजिसकेको अवस्थामा सामान्य वर्षाले पनि बाढी, पहिरो र डुबानको जोखिम बढाउन सक्ने भन्दै विभागले नदी किनार तथा पहाडी क्षेत्रका बासिन्दालाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ।
