काठमाडौं । नेपालको सबैभन्दा ठूलो बहुपक्षीय विकास साझेदारका रूपमा रहेको “एसियाली विकास बैंक (एडिबी)” ले नेपालमा आफ्नो वित्तीय सहयोग विस्तार गर्ने जनाएको छ। एडिबीले सन् २०२९ सम्म नेपालका लागि उपलब्ध गराउने सहयोग रकम २.४ अर्ब अमेरिकी डलर पुग्ने अपेक्षा गरेको हो।
नेपाल भ्रमणमा रहेका एडिबीका अध्यक्ष मासातो कान्डाले नेपालका विकास प्राथमिकतालाई केन्द्रमा राख्दै बैंकले आफ्नो साझेदारी थप विस्तार गरिरहेको बताए। उनले नेपालको आर्थिक विकास, रोजगारी सिर्जना र दिगो पूर्वाधार निर्माणमा एडिबीको सहयोग निरन्तर रहने उल्लेख गरे।
नेपालका लागि एडिबीको देशीय साझेदारी रणनीति २०२५–२०२९ अन्तर्गत उक्त सहयोग परिचालन गरिनेछ। रणनीतिले रोजगारी विस्तार, निजी क्षेत्रको विकास, सार्वजनिक सेवा सुधार, दिगो पूर्वाधार, डिजिटल रूपान्तरण तथा महिला, पिछडिएका र जोखिममा रहेका समुदायको सशक्तीकरणलाई प्राथमिकतामा राखेको छ।
एडिबीले सह–वित्तीय व्यवस्था, हरित वित्त तथा स्थानीय मुद्रामा जारी गरिने बन्डजस्ता नयाँ वित्तीय उपकरणमार्फत थप स्रोत परिचालन गर्ने योजना समेत अघि सारेको छ।
अध्यक्ष कान्डाको नेपाल भ्रमणका क्रममा एडिबीले वार्षिक प्रतिबद्धताको हिस्साका रूपमा नेपालसँग कुल १६५ मिलियन अमेरिकी डलर बराबरका दुईवटा ऋण सम्झौता गरेको जनाएको छ।
पहिलो सम्झौताअन्तर्गत ११५ मिलियन अमेरिकी डलर बराबरको सहयोग खानेपानी तथा सरसफाइ क्षेत्रमा परिचालन गरिनेछ। यसबाट ८ लाख ५० हजारभन्दा बढी नागरिकलाई सुरक्षित र भरपर्दो खानेपानी तथा सरसफाइ सेवा उपलब्ध गराउने लक्ष्य राखिएको छ।
त्यस्तै, ५० मिलियन अमेरिकी डलर बराबरको नीतिगत ऋणमार्फत नेपालको सीमा नाकामा वस्तु आवागमन प्रणालीलाई आधुनिक बनाउने योजना रहेको छ। यसले व्यापार प्रक्रियालाई सहज बनाउने, व्यवसाय सञ्चालन लागत घटाउने तथा डिजिटल प्रणालीमार्फत प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता बढाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
एडिबी सहयोगसम्बन्धी मुख्य तथ्य
- सन् २०२९ सम्म नेपालका लागि प्रस्तावित सहयोग: २.४ अर्ब अमेरिकी डलर
- भ्रमणका क्रममा भएको नयाँ ऋण सम्झौता: १६५ मिलियन अमेरिकी डलर
- खानेपानी तथा सरसफाइ परियोजना: ११५ मिलियन अमेरिकी डलर
- सीमा नाका आधुनिकीकरणका लागि नीतिगत ऋण: ५० मिलियन अमेरिकी डलर
- चालु वर्षको अनुमानित वार्षिक ऋण सहयोग: ६६० मिलियन अमेरिकी डलर
एडिबी अध्यक्ष कान्डाले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहसँग पनि भेटवार्ता गरेका थिए। भेटमा नेपाल–एडिबी साझेदारीको ६० वर्ष पूरा भएको अवसरमा नेपालको आर्थिक रूपान्तरण, रोजगारी सिर्जना र लगानी प्रवर्द्धनका क्षेत्रमा सहकार्य थप मजबुत बनाउने विषयमा छलफल भएको जनाइएको छ।
एसियाली विकास बैंक एसिया तथा प्रशान्त क्षेत्रमा दिगो, समावेशी र उत्थानशील आर्थिक विकासलाई सहयोग गर्ने प्रमुख बहुपक्षीय विकास संस्था हो। सन् १९६६ मा स्थापना भएको एडिबीमा हाल ६९ सदस्य राष्ट्र रहेका छन्, जसमध्ये ५० राष्ट्र एसिया तथा प्रशान्त क्षेत्रका छन्।
