काठमाडौँ । इरान र संयुक्त राज्य अमेरिका बीचको तनाव पुनः तीव्र बनेसँगै दुवै देशबीच हवाई तथा ड्रोन आक्रमणको श्रृंखला बढेको छ। पछिल्ला घटनाक्रममा दुवै पक्षले एकअर्काका सैन्य तथा रणनीतिक संरचनालाई लक्षित गरी कारबाही गरेको स्वीकार गरेका छन्, जसले मध्यपूर्व क्षेत्रलाई थप अस्थिर बनाएको छ।
अमेरिकी सेनाले इरानका राडार प्रणाली तथा ड्रोन नियन्त्रण केन्द्रहरूमा हवाई आक्रमण गरेको पुष्टि गरेको छ। अमेरिकी पक्षका अनुसार यो कारबाही अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्रमा अमेरिकी ड्रोनमाथि इरानले आक्रमण गरी खसालेको घटनाको प्रतिउत्तरमा गरिएको हो।
अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले शनिबार र आइतबार इरानको गेरुक सहर तथा क़ेस्म टापु आसपासका क्षेत्रमा लक्षित आक्रमण गरिएको जानकारी दिएको छ। कमान्डका अनुसार यी आक्रमणहरू योजनाबद्ध र सीमित प्रकृतिका थिए र इरानका आक्रामक गतिविधिहरूको जवाफस्वरूप गरिएको हो।
जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्रमा सञ्चालन भइरहेको अमेरिकी ड्रोनमाथि भएको आक्रमणलगायत इरानका आक्रामक गतिविधिहरूको प्रतिक्रियामा यी कारबाही गरिएको हो।”
विज्ञप्तिमा थप उल्लेख गरिएअनुसार अमेरिकी लडाकु विमानहरूले इरानका हवाई रक्षा प्रणाली, एउटा ग्राउन्ड कन्ट्रोल स्टेशन तथा दुई वटा एकतर्फी आक्रमण ड्रोन नष्ट गरेका छन्, जसले समुद्री मार्गमा चलिरहेका जहाजहरूका लागि खतरा उत्पन्न गरिरहेको थियो।
अमेरिकी सेनाले यस घटनामा कुनै पनि अमेरिकी सैनिक हताहत नभएको स्पष्ट पारेको छ। यद्यपि प्रिडेटर ड्रोन हाल औपचारिक रूपमा पूर्ण रूपमा सक्रिय सेवामा नरहे पनि सीमित रूपमा प्रयोग भइरहेको बताइएको छ।
यता इरानले पनि अमेरिकी कारबाहीको जवाफी कदम चालेको दाबी गरेको छ। इरानको रिभोलुसनरी गार्डले सरकारी समाचार संस्था आइआरएनए मार्फत जारी गरेको विज्ञप्तिमा अमेरिकी सैन्य संरचनालाई लक्षित गरी टापुस्थित एउटा टेलिकम्युनिकेसन टावरमा आक्रमण गरिएको उल्लेख गरिएको छ। तर उक्त स्थानबारे विस्तृत विवरण दिइएको छैन।
इरानले अमेरिकी ड्रोन खसालिएको घटनालाई आफ्नो हवाई प्रतिरक्षा क्षमताको सफलताको रूपमा प्रस्तुत गरेको छ भने दुवै पक्षले आफ्ना कारबाहीलाई “जवाफी र आवश्यक” भन्दै व्याख्या गरेका छन्।
यसैबीच कुवेतले पनि आफ्नो हवाई सुरक्षाले देशतर्फ प्रवेश गरिरहेका ड्रोन तथा क्षेप्यास्त्रहरूलाई सफलतापूर्वक रोक्न सकेको जनाएको छ। कुवेती अधिकारीहरूले तत्काल सुरक्षा सतर्कता बढाइएको र सम्भावित क्षति हुन नदिन आवश्यक कदम चालिएको बताएका छन्।
क्षेत्रीय रूपमा बढ्दो तनाव होर्मुज जलडमरू वरपरको संवेदनशील अवस्थासँग पनि जोडिएको छ। यो जलमार्ग विश्व ऊर्जा आपूर्तिको अत्यन्त महत्वपूर्ण मार्ग मानिन्छ, जहाँबाट विश्वको ठूलो हिस्सा तेल र ग्यास ढुवानी हुने गर्दछ। त्यसैले यस क्षेत्रको अस्थिरताले अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ता बढाएको छ।
उता इजरायल र हिजबुल्लाहबीचको तनाव पनि निरन्तर बढिरहेको छ। इजरायलले लितानी नदीभन्दा परसम्म लेबनानभित्र आफ्नो सैन्य कारबाही विस्तार गरिरहेको बताइएको छ भने इरान समर्थित हिजबुल्लाहले इजरायलतर्फ ड्रोन आक्रमण जारी राखेको छ। यसले समग्र क्षेत्रमा थप अस्थिरता बढाइरहेको देखिन्छ।
यसरी एकपछि अर्को प्रतिआक्रमण र सैन्य गतिविधिहरूले मध्यपूर्वमा तनावको नयाँ चरण सिर्जना गरेको छ, जसले आगामी दिनमा अझ जटिल अवस्था निम्त्याउन सक्ने चिन्ता बढाएको छ।
Read More
