काठमाडौँ । मध्यपूर्वमा जारी तनावबीच अमेरिका र इरानबीच नयाँ चरणको वार्ता आज स्विट्जरल्याण्डको जेनेभामा सुरु हुँदैछ। आणविक कार्यक्रमदेखि क्षेत्रीय द्वन्द्वसम्मका संवेदनशील विषय समेटिने वार्तालाई कूटनीतिक रूपमा निर्णायक प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
इरानी प्रतिनिधिमण्डल शनिबार राति जेनेभा पुगेको छ भने अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स वार्तामा सहभागी हुन युरोप प्रस्थान गरेका छन्। युरोप उड्नु अघि भान्सले इरानको आणविक कार्यक्रम र लेबनानमा युद्धबिराम कायम गर्ने विषयमा केही प्रगति हुने अपेक्षा व्यक्त गरेका थिए।
यसैबीच, इरानले लेबनानमा इजरायली सैन्य कारबाही जारी रहेको भन्दै रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण ‘स्टे«ट अफ हर्मुज’ जलमार्ग पुनः बन्द गर्ने घोषणा गरेको छ। विश्व तेल तथा ग्यास आपूर्तिको प्रमुख मार्ग मानिने उक्त जलमार्गमा इरानले यसअघि पनि तनावको समयमा अवरोध गर्दै आएको थियो।
वार्ताको पूर्वसन्ध्यामा क्षेत्रीय अवस्था थप जटिल बनेको छ। गत शुक्रबार हुने भनिएको वार्ता इजरायलले लेबनानमा गरेको घातक आक्रमणपछि स्थगित गरिएको थियो। त्यसअघि इजरायली सैनिकको मृत्यु भएपछि कारबाही गरिएको बताइएको थियो।
अमेरिकाले लेबनानमा युद्धबिराम पुनः लागू भएको घोषणा गरे पनि त्यसको भोलिपल्टै इजरायली सेना र हिज्बुल्लाहबीच पुनः झडप भएको छ। दुवै पक्षले एकअर्कामाथि युद्धबिराम उल्लङ्घनको आरोप लगाएका छन्।
इरानको केन्द्रीय सैन्य कमाण्डले अमेरिकाले प्रारम्भिक सहमति पालना नगरेको तथा इजरायलले दक्षिणी लेबनानमा लगातार युद्धबिराम उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाउँदै हर्मुज जलमार्ग पुनः बन्द गरिने निर्णय गरेको जनाएको छ।
अमेरिकी केन्द्रीय कमाण्डले भने अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गमा आवागमन सुरक्षित रहेको दाबी गर्दै आफ्ना सेना उच्च सतर्कतामा रहेको जनाएको छ। यता, अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले वार्ताबाट ठोस सहमति ननिस्किए हर्मुज मार्गमा नयाँ शुल्क प्रणाली लागू गर्ने चेतावनी दिएका छन्।
इरानी प्रतिनिधिमण्डलमा संसद्का सभामुख मोहम्मद बाघेर गालिबाफ र विदेशमन्त्री अब्बास अराघची सहभागी छन्। विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बकाएइले प्रारम्भिक सहमति कार्यान्वयन नभएसम्म प्रगति कठिन हुने बताउँदै अडान दोहोर्याएका छन्।
वार्तामा अमेरिकी पक्षबाट जारेड कुशनर र स्टिभ विटकफ प्राविधिक तहमा छलफलमा संलग्न रहेको जनाइएको छ। पाकिस्तानले मध्यस्थकर्ताको भूमिकामा रहेर उच्चस्तरीय कूटनीतिक संवादमा प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफ र सेना प्रमुख असिम मुनीरको समेत सहभागिता रहेको जनाएको छ।
उता, दक्षिणी लेबनानमा इजरायल र हिज्बुल्लाहबीचको झडप जारी रहँदा स्थिति अझ तनावपूर्ण बनेको छ। इजरायली सेनाले आफ्ना एक सैनिकको मृत्यु भएको जनाएको छ भने हिज्बुल्लाहले इजरायली घुसपैठ प्रयासको प्रतिकार गरेको दाबी गरेको छ।
लेबनानी सरकारी स्रोतका अनुसार हालैका हवाई आक्रमणमा दर्जनौँ स्थान प्रभावित भएका छन् भने दर्जनौंको ज्यान गएको छ। युद्धबिराम घोषणाकै बीच हिंसा बढेसँगै विस्थापित नागरिकहरू अझै त्रासपूर्ण अवस्थामा रहेको बताइएको छ।
Read More
