काठमाडौं । नेपालमा जीवन बिमा व्यवसाय निरन्तर विस्तारको क्रममा रहेको देखिएको छ। वित्तीय सचेतनाको वृद्धि, जीवन तथा स्वास्थ्य जोखिमप्रतिको बढ्दो जागरूकता, बिमा कम्पनीहरूको सेवा विस्तार तथा डिजिटल प्रविधिको प्रयोगले पछिल्ला वर्षहरूमा जीवन बिमा व्यवसायमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको हो।
नेपाल बिमा प्राधिकरणका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो ११ महिनामा सञ्चालनमा रहेका १४ जीवन बिमा कम्पनीहरूले १ करोड १७ लाख ३७ हजार २९८ वटा बिमालेख जारी गर्दै रु १ खर्ब ७३ अर्ब ५० करोड ७६ लाख बिमा शुल्क संकलन गरेका छन्। यो गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १२.६२ प्रतिशत बढी हो। अघिल्लो वर्ष यही अवधिमा बिमा शुल्क संकलन रु १ खर्ब ५४ अर्ब ५ करोड ९२ लाख रहेको थियो।
बिमा क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार आर्थिक अनिश्चितता, स्वास्थ्य जोखिम, प्राकृतिक विपद् तथा कोभिड–१९ महामारीपछिको अनुभवले जीवन बिमाप्रतिको आकर्षण बढाएको छ। शाखा विस्तार, अभिकर्ता सञ्जाल वृद्धि, अनलाइन सेवा र नयाँ बिमा योजनाले पनि व्यवसाय विस्तारमा टेवा पुर्याएका छन्।
प्रमुख जीवन बिमा कम्पनीको व्यवसाय
| कम्पनी | बिमा शुल्क संकलन | गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा वृद्धिदर |
| नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स | रु ४६ अर्ब १६ करोड ४३ लाख | १२.५३% |
| नेसनल लाइफ इन्स्योरेन्स | रु २२ अर्ब २१ करोड | १७.४९% |
| एलआईसी नेपाल | रु १८ अर्ब ४८ करोड ३५ लाख | |
| हिमालयन लाइफ इन्स्योरेन्स | रु १५ अर्ब ७९ करोड | |
| राष्ट्रिय जीवन बिमा कम्पनी | रु १० अर्ब ६२ करोड | |
| सूर्यज्योति लाइफ | रु १० अर्ब ५२ करोड | |
| एसियन लाइफ | रु ८ अर्ब ७१ करोड | |
| सानिमा रिलायन्स लाइफ | रु ६ अर्ब ६४ करोड | |
| आइएमई लाइफ इन्स्योरेन्स | रु ६ अर्ब १० करोड | उच्च वृद्धिदर |
| रिलायबल नेपाल लाइफ | उल्लेख छैन | दोहोरो अंकको वृद्धिदर |
| प्रभु महालक्ष्मी लाइफ | उल्लेख छैन | दोहोरो अंकको वृद्धिदर |
| मेट लाइफ | उल्लेख छैन | दोहोरो अंकको वृद्धिदर |
लघु जीवन बिमामा पनि सुधार
समीक्षा अवधिमा तीन लघु जीवन बिमा कम्पनीहरूले १ करोड ६६ लाख ५५ हजार ४८३ वटा बिमालेख बिक्री गरेका छन्।
| कम्पनी | बिमा शुल्क संकलन |
| गार्डियन माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्स | रु ३८ करोड २१ लाख |
| क्रेष्ट माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्स | रु ३७ करोड ७८ लाख |
| लिवर्टी माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्स | रु ३० करोड ४५ लाख |
प्राधिकरणका अनुसार ग्रामीण तथा न्यून आय भएका समुदायलाई लक्षित लघु जीवन बिमा कार्यक्रमले बिमा पहुँच विस्तारमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याइरहेको छ। यद्यपि बिमा पहुँच विस्तार हुँदै गए पनि अझै ठूलो जनसंख्या बिमा सेवाको दायराभन्दा बाहिर रहेको छ। साथै, जारी भएका बिमालेखको संख्या र वास्तविक बिमित व्यक्तिको संख्या समान नहुन सक्ने प्राधिकरणले जनाएको छ, किनकि एउटै व्यक्तिले एकभन्दा बढी जीवन बिमा योजना खरिद गरेको हुन सक्छ।
