काठमाडौं । इरानले संयुक्त राज्य अमेरिकासँगको प्रस्तावित १४-बुँदे सम्झौता मस्यौदा सार्वजनिक गरेको छ। इरानी सञ्चारमाध्यम मेहरका अनुसार यो मस्यौदालाई दुवै देशबीच जारी गम्भीर कूटनीतिक वार्ताको परिणामस्वरूप तयार गरिएको प्रारम्भिक शान्ति तथा सहकार्यको खाकाका रूपमा व्याख्या गरिएको छ।
रिपोर्टअनुसार, उक्त दस्तावेजमा इरानका प्रमुख मागहरू समेटिएको दाबी गरिएको छ। यसलाई आगामी वार्ताका लागि आधार दस्तावेजको रूपमा अघि सारिएको बताइएको छ, जसमा आर्थिक प्रतिबन्ध हटाउनेदेखि लिएर क्षेत्रीय सुरक्षा व्यवस्थासम्मका विषय समेटिएका छन्।
प्रस्तावित १४-बुँदे सम्झौताको मुख्य सारांश
| बुँदा | विषय | विवरण |
| १ | प्रतिबन्ध फुकुवा | इरानको तेल, पेट्रोकेमिकल तथा सम्बन्धित निर्यातमा लगाइएका सबै प्रतिबन्धहरू पूर्ण रूपमा हटाइने |
| २ | वित्तीय पहुँच | इरानले रोकिएका सबै वित्तीय स्रोत तथा सम्पत्तिमा पूर्ण पहुँच पुनः प्राप्त गर्ने |
| ३ | रोकिएको रकम फुकुवा | ६० दिनको वार्ता अवधिमा रोकिएको करिब २४ अर्ब अमेरिकी डलर फुकुवा गरिने, जसमध्ये १२ अर्ब डलर वार्ता सुरु हुनुअघि नै उपलब्ध गराइने |
| ४ | पुनर्निर्माण योजना | अमेरिकासहित सहयोगी राष्ट्रहरूले इरानको पुनर्निर्माणका लागि करिब ३०० अर्ब डलरको योजना प्रस्तुत गर्ने |
| ५ | युद्धविराम | लेबनानसहित सबै मोर्चामा जारी युद्ध तुरुन्त र स्थायी रूपमा अन्त्य गरिने |
| ६ | हस्तक्षेप निषेध | अमेरिकाले इरानको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्ने र सार्वभौमिकताको सम्मान गर्ने |
| ७ | नौसैनिक नाकाबन्दी अन्त्य | अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी ३० दिनभित्र पूर्ण रूपमा हटाइने |
| ८ | सैनिक फिर्ता | इरान वरपर तैनाथ अमेरिकी सेनाहरू फिर्ता गरिने |
| ९ | होर्मुज जलमार्ग खुला | होर्मुज जलडमरूलाई ३० दिनभित्र इरानी व्यवस्थापन अन्तर्गत पुनः सञ्चालनमा ल्याइने |
| १० | वार्ता अवधि | आणविक मुद्दा र प्रतिबन्ध हटाउने अन्तिम सम्झौताका लागि ६० दिनको औपचारिक वार्ता अवधि सुरु गरिने |
| ११ | आणविक प्रतिबद्धता | इरानले परमाणु हतियार निर्माण नगर्ने आफ्नो आणविक अप्रसार सन्धिप्रतिको प्रतिबद्धता पुनः पुष्टि गर्ने |
| १२ | सैन्य नियन्त्रण | वार्ताको अवधिमा थप सैन्य तैनाथी वा नयाँ प्रतिबन्ध नलगाउने सहमति हुने |
| १३ | अनुगमन संयन्त्र | सम्झौता कार्यान्वयनका लागि विशेष अनुगमन संयन्त्र गठन गरिने र अन्तिम सम्झौतालाई संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदबाट अनुमोदन गरिने |
| १४ | मिसाइल तथा प्रतिरोध समूह | इरानको मिसाइल कार्यक्रम तथा प्रतिरोध समूहहरूलाई दिइने समर्थन यस सम्झौताको औपचारिक दायरामा समावेश नगरिने |
मेहरका अनुसार यो मस्यौदा अन्तिम सम्झौता नभई प्रारम्भिक प्रस्तावित ढाँचा हो। यसले आगामी चरणका विस्तृत वार्ताहरूलाई दिशा दिने अपेक्षा गरिएको छ, जसपछि मात्र अन्तिम सहमति र कार्यान्वयनको सम्भावना रहनेछ।




