काठमाडौं । काठमाडौं उपत्यकाको सार्वजनिक यातायात सुधारका लागि सरकारले मेट्रो रेलसहितको नयाँ गुरुयोजना अघि सारेको छ। काठमाडौं उपत्यका सहरी यातायात प्रणाली गुरुयोजना (केभीयुटीएसएमपी) २०५० मा पहिलो प्राथमिकतामा रत्नपार्कदेखि भक्तपुरसम्म करिब १६.५ किलोमिटर रेलमार्ग निर्माण गर्ने प्रस्ताव गरिएको छ।
सरकारले गुरुयोजना र रणनीतिक वातावरणीय मूल्याङ्कन (एसईए) को मस्यौदा सार्वजनिक गर्दै ३० दिनभित्र सरोकारवालाबाट सुझाव मागेको छ। प्रस्तावअनुसार रेलमार्गको केही भाग भूमिगत र केही भाग एलिभेटेड हुनेछ।
मुख्य योजना
| विषय | विवरण |
|---|---|
| रेलमार्ग | रत्नपार्क–भक्तपुर |
| लम्बाइ | १६.५ किलोमिटर |
| सञ्चालन लक्ष्य | सन् २०४० |
| तयारी पूरा गर्ने लक्ष्य | सन् २०३२ |
| दीर्घकालीन विस्तार | सन् २०५० सम्म |
उपत्यकामा बढ्दो जनसंख्या, ट्राफिक चाप र सडक विस्तारको सीमित सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै पूर्व–पश्चिम करिडोरलाई प्राथमिकता दिइएको हो। रत्नपार्क र कोटेश्वर क्षेत्रमा भूमिगत तथा अन्य खण्डमा एलिभेटेड संरचना निर्माण गर्ने अवधारणा छ।
मेट्रोसँगै सार्वजनिक यातायातको पुनर्संरचना
गुरुयोजनाले मेट्रोसँग जोडिने फिडर बस, पार्क एन्ड राइड सुविधा तथा एकीकृत भाडा प्रणालीको प्रस्ताव गरेको छ। ठिमी, सल्लाघारी र जडीबुटीजस्ता क्षेत्रमा ट्रान्जिट–ओरिएन्टेड डेभलपमेन्टमार्फत व्यवस्थित सहरी केन्द्र विकास गर्ने योजना छ।
निर्माणका क्रममा पुरातात्विक सम्पदा, भूमिगत पानीका स्रोत तथा स्थानीय संरचनाको संरक्षणलाई प्राथमिकता दिइनेछ। प्रभावित समुदायका लागि पुनर्स्थापना तथा जीविकोपार्जनसम्बन्धी व्यवस्था गर्ने प्रस्तावसमेत छ।
गुरुयोजनाले मेट्रो सञ्चालनपछि निजी सवारीको निर्भरता घट्ने र सन् २०५० सम्म उपत्यकाको हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा वार्षिक १ लाख ५९ हजार २४४ टनसम्म कमी आउन सक्ने अनुमान गरेको छ। दीर्घकालमा चक्रपथ र उत्तर–दक्षिण करिडोरमा समेत मास ट्रान्जिट विस्तार गर्ने योजना राखिएको छ।
