काठमाडौं । अमेरिका–इरानबीच जारी तनाव अन्त्य गर्ने उद्देश्यले स्विट्जरल्यान्डमा सम्पन्न वार्तापछि इरानले रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिने हर्मुज जलघाँटी आफ्नो प्रशासनिक नियन्त्रणमै रहने स्पष्ट पारेको छ।
इरानका प्रमुख वार्ताकार तथा संसद् अध्यक्ष मोहम्मद बाघेर घालीबाफले युद्धअघि जस्तो अवस्था अब दोहोरिन नदिने र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनअनुसार हर्मुज जलमार्ग इरानकै प्रशासनमा रहने बताएका छन्। वार्तापछि तेहरान फर्किएका उनले छलफलबाट केही सकारात्मक प्रगति भएको दाबी पनि गरे।
वार्तामा देखिएको प्रगति
स्विट्जरल्यान्डको बर्गनस्टक रिसोर्टमा भएको अमेरिका–इरान वार्तामा हर्मुज जलमार्गको सुरक्षा, लेबनानको द्वन्द्व, इरानी तेलमा दिइएका छुट तथा रोक्का सम्पत्तिको विषयमा छलफल भएको जनाइएको छ। घालीबाफका अनुसार यी विषयमा केही महत्वपूर्ण प्रगति हासिल भएको छ।
दुवै पक्षबीच समुद्री मार्ग खुला राख्ने, आवागमन सुरक्षित बनाउने र क्षेत्रीय तनाव घटाउन सञ्चार संयन्त्र स्थापना गर्ने सहमति भएको बताइएको छ। मध्यस्थकर्ताहरूका अनुसार संकट व्यवस्थापनका लागि प्रत्यक्ष सम्पर्क प्रणाली विकास गर्ने समझदारी पनि बनेको छ।
आणविक निरीक्षण र प्रतिबन्धमा सम्भावित राहत
वार्तापछि अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले इरानले संयुक्त राष्ट्रसंघीय आणविक निरीक्षकहरूलाई पुनः देशभित्र प्रवेश अनुमति दिने संकेत दिएको जानकारी दिएका छन्। साथै, अमेरिकाले इरानी तेलमाथि लगाइएका केही प्रतिबन्ध अस्थायी रूपमा खुकुलो पारेको बताइएको छ।
सम्झौताअनुसार इरानले आंशिक प्रतिबन्ध राहत पाउने र विदेशमा रोकिएका सम्पत्तिहरू क्रमशः फुकुवा हुने अपेक्षा गरिएको छ।
जलमार्गको अवस्था र क्षेत्रीय तनाव
इरानले सुरुमा बन्द गरेको हर्मुज जलमार्ग पछिल्ला सहमतिपछि पुनः सञ्चालनमा आएको थियो। यद्यपि लेबनानमा इजरायली आक्रमणपछि तेहरानले पुनः जलमार्ग बन्द गर्ने चेतावनी दिएको थियो, जसले क्षेत्रीय तनाव थप बढाएको थियो।
कतार र पाकिस्तानका मध्यस्थकर्ताहरूको संलग्नतामा हाल व्यापारिक जहाजहरूको सुरक्षित आवागमन, सम्भावित दुर्घटना रोकथाम र गलत बुझाइबाट उत्पन्न हुन सक्ने तनाव कम गर्न प्रत्यक्ष सञ्चार संयन्त्र स्थापना गर्ने सहमति भएको जनाइएको छ।
समुद्री यातायात निगरानी संस्थाहरूका अनुसार वार्तापछि हर्मुज जलघाँटीमा जहाज आवागमन पुनः तीव्र भएको छ, जसले तत्कालका लागि तनाव केही कम भएको संकेत गरेको बताइन्छ।
Read More