काठमाडौँ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग प्रारम्भिक समझदारी भइसकेको दाबी गरेका छन्। उनले सम्झौतामा हस्ताक्षर सम्पन्न भइसकेको बताएका छन्। यसैबीच अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले सो सम्झौतासम्बन्धी विस्तृत विवरण शुक्रबारअघि सार्वजनिक हुन सक्ने संकेत दिएका छन्।
भान्सका अनुसार अमेरिका–इरानबीच भएको समझदारीपत्र करिब डेढ पृष्ठ लामो, सरल र प्रारम्भिक प्रकृतिको दस्तावेज हो। उनका अनुसार सम्झौताका धेरै प्राविधिक विषयहरू आगामी वार्ताबाट टुंगो लगाइनेछ।
यसबीच अमेरिकी उच्च अधिकारीहरूले सम्झौतासम्बन्धी प्रारम्भिक जानकारी सार्वजनिक गर्दै स्ट्रेट अफ होर्मुज शुक्रबारदेखि पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउने बताएका छन्। सम्झौतामा औपचारिक हस्ताक्षर स्विट्जरल्यान्डको जेनेभामा हुने तयारी रहेको छ। ट्रम्प हाल फ्रान्समा भइरहेको जी–७ शिखर सम्मेलनमा सहभागी छन्, जहाँ मंगलबार इरान विषयमा विशेष बैठक बस्ने कार्यक्रम छ। उक्त बैठकमा इजिप्ट, कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्सका नेताहरू पनि सहभागी हुनेछन्।
यसअघि फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोँसँगको भेटमा ट्रम्पले सहमति टुंगिसकेको दाबी गर्दै प्रगतिप्रति सन्तुष्टि व्यक्त गरेका थिए। अमेरिकी अधिकारीहरूको भनाइअनुसार ट्रम्प, जेडी भान्स र इरानी संसद्का सभामुख मोहम्मद बाघेर घालिबाफले समझदारीपत्रमा विद्युतीय हस्ताक्षर गरिसकेका छन्।
सम्झौताअनुसार इरानको आणविक कार्यक्रमबारे प्राविधिक तहका वार्ता यसै साता सुरु हुनेछन्। इरानले आफ्ना प्रतिबद्धता पूरा गरेपछि मात्र प्रतिबन्ध खुकुलो पार्ने तथा रोक्का सम्पत्ति फुकुवा गर्ने विषयमा अन्तिम निर्णय हुने उल्लेख छ।
भान्सले समझदारीपत्रको पहिलो अनुच्छेदमै इरानले क्षेत्रीय शान्ति र स्थिरताप्रति प्रतिबद्ध रहने उल्लेख गरिएको बताए। उनका अनुसार आतंकवादी समूहलाई आर्थिक सहयोग रोक्ने र आणविक हतियार निर्माण नगर्ने स्पष्ट प्रतिबद्धता पनि समेटिएको छ। साथै, हालको युद्धविरामलाई थप ६० दिनसम्म विस्तार गर्ने व्यवस्था गरिएको बताइएको छ।
पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले मध्यस्थकर्ताको भूमिकामा आफ्नो देशले द्वन्द्व अन्त्यका लागि योगदान दिएको बताएका छन्। उनका अनुसार सहमतिले सबै मोर्चामा तत्काल सैन्य गतिविधि रोक्ने व्यवस्था समेटेको छ।
यद्यपि अमेरिकी पक्षले लेबनानसम्बन्धी प्रावधानबारे स्पष्ट पार्दै त्यहाँबाट इजरायली सेना फिर्ता हुनु अनिवार्य सर्त नभएको जनाएको छ। इजरायलले आत्मरक्षाको अधिकार कायम रहने पनि बताइएको छ।
यसैबीच इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले सुरक्षा अवस्था सामान्य नभएसम्म लेबनान, सिरिया र गाजाका संवेदनशील क्षेत्रमा इजरायली सेना तैनाथ रहने बताएका छन्। उनले इरानलाई आणविक हतियार हासिल गर्न नदिने चेतावनीसमेत दिएका छन्।
