काठमाडौँ । अमेरिका र इरानबीच कतारको दोहामा दुई दिनसम्म चलेको अप्रत्यक्ष वार्ता बुधबार सम्पन्न भएको छ। वार्तामा दीर्घकालीन शान्ति वा इरानको आणविक कार्यक्रमबारे कुनै ठोस सहमति नजुटे पनि केही महत्वपूर्ण प्राविधिक विषयमा छलफल भएको बताइएको छ।
वार्तासँग परिचित स्रोतहरूका अनुसार स्ट्रेट अफ होर्मुजमा जहाज आवागमन पुनः सञ्चालन गर्ने तथा इरानको रोक्का गरिएको सम्पत्ति फुकुवा गर्ने विषय प्रमुख एजेन्डा थिए। यी दुवै विषय दुई साताअघि भएको अन्तरिम सम्झौतासँग सम्बन्धित रहेको बताइएको छ।
कतारको विदेश मन्त्रालयले युद्धविरामसम्बन्धी समझदारी कार्यान्वयनमा सकारात्मक प्रगति भएको जनाएको छ। मन्त्रालयका अनुसार आगामी चरणको वार्ता इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीको अन्त्येष्टि पछि हुने सम्भावना छ।
वार्ताका विषयगत प्रगतिलाई हेर्दा दीर्घकालीन शान्ति सम्झौतामा कुनै ठोस नतिजा नआए पनि स्ट्रेट अफ होर्मुजमा जहाज आवागमन पुनः सञ्चालन गर्ने विषयमा छलफल भएको छ। त्यस्तै, इरानको रोक्का गरिएको सम्पत्ति फुकुवाबारे पनि छलफल अघि बढाइएको छ। यद्यपि इरानको आणविक कार्यक्रमबारे यस चरणमा कुनै औपचारिक छलफल नभएको बताइएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको आणविक कार्यक्रम सीमित गर्ने विषयमा प्रगति भइरहेको दाबी गरेका छन्। तर वार्तामा सहभागी स्रोतहरूले यस पटक आणविक कार्यक्रमबारे औपचारिक छलफल नभएको बताएका छन्।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सका अनुसार आणविक विषय आगामी चरणमा उठाइनेछ। वार्तामा दुवै पक्षले कतार र पाकिस्तानका मध्यस्थकर्तामार्फत छुट्टाछुट्टै छलफल गरेका थिए।
यसपटक अमेरिकी विशेष दूत स्टिभ विटकफ र राष्ट्रपति ट्रम्पका ज्वाइँ जारेड कुशनर वार्तामा सहभागी नभएको बताइएको छ।
विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल तथा तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) ओसारपसार हुने स्ट्रेट अफ होर्मुज पछिल्ला तनावका कारण संवेदनशील अवस्थामा रहेको छ। अन्तरिम सम्झौताले पुनः सञ्चालनको व्यवस्था गरे पनि पूर्ण सामान्य अवस्था भने अझै कायम हुन सकेको छैन।
इरानले आगामी अगस्ट मध्यदेखि आफ्नो नियन्त्रणमा रहेको जलमार्ग प्रयोग गर्ने जहाजबाट शुल्क उठाउने योजना अघि सारेको छ। अन्तरिम सहमतिअनुसार प्रारम्भिक चरणमा शुल्क नलिने व्यवस्था गरिएको थियो।
यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानसँग ठूलो स्तरको युद्धको सम्भावना घट्दै गएको संकेत दिएका छन्। उनको अभिव्यक्तिपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य चार महिनायताकै न्यून बिन्दुमा झरेको बताइएको छ।
