अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गाजाको भविष्यसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण पहल सार्वजनिक गर्दै हमाससहित त्यहाँ सक्रिय सशस्त्र समूहहरूको हतियार नियन्त्रण गर्ने दिशामा सहमति बनेको दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार यो कदम युद्ध अन्त्य गर्ने मात्र नभई गाजामा स्थायी शान्ति र नयाँ प्रशासनिक संरचना निर्माण गर्ने प्रक्रियाको हिस्सा हो।
ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत यसलाई शान्ति र सुरक्षातर्फ अघि बढेको महत्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। उनले प्रस्तावित योजनाले गाजामा नयाँ राजनीतिक व्यवस्थाको आधार तयार गर्ने बताएका छन्।
तर, यो दाबीको स्वतन्त्र पुष्टि हुन बाँकी छ। हमासले अहिलेसम्म यस विषयमा औपचारिक रूपमा आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरेको छैन। त्यस्तै, गाजामा सक्रिय अर्को सशस्त्र समूह प्यालेस्टिनी इस्लामिक जिहादले पनि यससम्बन्धी सार्वजनिक भएका विवरणलाई अस्वीकार गरेको छ।
हतियार व्यवस्थापनदेखि नयाँ प्रशासनसम्म : गाजाको भविष्य बदल्ने योजना
सम्बन्धित अधिकारीहरूका अनुसार सशस्त्र समूहहरूको हतियार नियन्त्रण प्रक्रिया चरणबद्ध रूपमा अघि बढाउने योजना बनाइएको छ। सुरुमा संगठनसँग सम्बन्धित हतियारहरू व्यवस्थापन गर्ने र त्यसपछि व्यक्तिगत रूपमा रहेका हतियारहरू संकलन गर्ने लक्ष्य राखिएको बताइएको छ।
अमेरिकी पक्षका अनुसार हमासको सैन्य भूमिकालाई अन्त्य गर्दै गाजामा संक्रमणकालीन प्रशासन स्थापना गर्ने योजना अघि सारिएको छ। प्रस्तावित संरचनामा प्राविधिक विशेषज्ञहरू सहभागी हुने र उनीहरूले केही समयका लागि क्षेत्रको प्रशासन सञ्चालन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
यदि योजना कार्यान्वयन भएमा हमासलाई शासन सञ्चालनबाट अलग गर्ने र गाजामा नयाँ राजनीतिक सम्भावना सिर्जना गर्ने उद्देश्य रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
सम्झौताको कार्यान्वयनमा चुनौती, इजरायल अझै सतर्क
यो पहल अघि बढाउन अमेरिकाले इजरायलसँग निरन्तर छलफल गरेको जनाएको छ। यद्यपि, हमासले वास्तवमै हतियार त्याग गर्ने विषयमा इजरायली पक्ष अझै विश्वस्त नरहेको बताइएको छ।
अमेरिकी अधिकारीहरूले भने यो प्रक्रिया केवल आपसी विश्वासमा आधारित नभई वास्तविक कार्यान्वयन र परिणामका आधारमा मूल्यांकन गरिने बताएका छन्।
यसअघि हमासले गाजामा सञ्चालन गर्दै आएको आफ्नो प्रशासनिक संरचना अन्त्य गर्ने घोषणा गरेको थियो। उक्त कदमलाई केही विश्लेषकहरूले युद्धविराम प्रक्रियामा दबाब सिर्जना गर्ने प्रयासका रूपमा हेरेका थिए। तर, त्यस समयमा संगठनले आफ्नो सैन्य शक्ति वा हतियार त्यागबारे कुनै स्पष्ट प्रतिबद्धता जनाएको थिएन।
ट्रम्पको घोषणापछि बोर्ड अफ पिसले हमासले आफ्ना सबै हतियार हटाउने कार्ययोजनामा प्रतिबद्धता जनाएको दाबी गरेको छ। संस्थाका अनुसार आगामी चरणमा इजरायली सेना गाजाबाट हट्ने र नयाँ प्रशासनिक संरचना निर्माण हुने अपेक्षा गरिएको छ।
ट्रम्पले यो योजनाले नयाँ प्यालेस्टिनी प्रशासन गठन गर्ने बाटो खोल्ने बताएका छन्। उनका अनुसार उक्त प्रशासनले बोर्ड अफ पिससँग सहकार्य गर्दै गाजाको व्यवस्थापन गर्नेछ र क्षेत्रलाई पुनः हिंसात्मक गतिविधिको केन्द्र बन्नबाट रोक्ने लक्ष्य राख्नेछ।
