काठमाडौं । भोटेकोशीमा आएको बाढीपछि त्रिशूली र नारायणी नदी हुँदै चितवनसम्म आइपुगेका शवको खोजी, पहिचान र व्यवस्थापन जारी छ। जिल्ला प्रहरी कार्यालयका अनुसार हालसम्म चितवनमा ३४८ शव फेला परेका छन्, जसमध्ये ३३५ शवको व्यवस्थापन भइसकेको छ।
व्यवस्थापन गरिएका शवमध्ये १२९ जनाको लिङ्गसमेत पहिचान हुन सकेको छैन। पहिचान खुल्न नसकेका शवको डीएनए नमूना सुरक्षित राखेर भरतपुर महानगरपालिका–१ देवघाटस्थित जङ्गल क्षेत्रमा खाडल बनाएर व्यवस्थापन गरिएको हो।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनका प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक रामेश्वर पौडेलका अनुसार फेला परेका शवमध्ये १२ जनाको सनाखत भएको छ भने एक शव व्यवस्थापन गर्न बाँकी छ।
शव व्यवस्थापनका लागि स्थान अभाव भएपछि शनिबारदेखि डीएनए नमूना संकलन गरी देवघाटको जङ्गल क्षेत्रमा शव व्यवस्थापन गर्न थालिएको हो। शनिबार ९६, आइतबार १०३, सोमबार ८१ र मंगलबार ५५ शव व्यवस्थापन गरिएको प्रहरीले जनाएको छ।
व्यवस्थापन गरिएका शवमा लिङ्ग पहिचान नभएका १२९, पुरुष १०७, महिला ७३, बालिका १५ र बालक ११ जना छन्। शवबाट संकलित डीएनए नमूना सुरक्षित राखिएको प्रहरी उपरीक्षक पौडेलले जानकारी दिए।
सनाखत भएका शवको कानुनी प्रक्रिया पूरा गरी परीक्षणपछि परिवारलाई बुझाइएको छ। नदी किनारमा थप शव फेला पर्ने क्रम भने जारी छ। खोजी तथा व्यवस्थापनका लागि नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीको संयुक्त टोली परिचालन गरिएको छ।
डीएनए नमूना संकलन
हराइरहेका व्यक्तिको पहिचानका लागि चितवनमा आफन्तबाट डीएनए नमूना संकलन थालिएको छ। जिल्ला प्रहरी कार्यालयले बागमती प्रदेश जनस्वास्थ्य प्रयोगशाला, भक्तपुर सेवा इकाइ र जनस्वास्थ्य कार्यालयको सहकार्यमा भरतपुर महानगरपालिका–१० स्थित चितवन उद्योग सङ्घ परिसरमा मंगलबारदेखि नमूना संकलन सुरु गरेको हो।
जिल्ला प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी प्रहरी नायब उपरीक्षक चन्द्रभूषण यादवका अनुसार बिहान ९ बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्म नमूना संकलन भइरहेको छ।
शवसँग पहिलो तहको नाता पर्ने बुबा, आमा, छोरा वा छोरीमध्ये उपलब्ध एक जनाको रगतको नमूना डीएनए परीक्षणका लागि लिइनेछ। नमूना दिन आउने व्यक्तिले आधिकारिक परिचयपत्र र दुई प्रति पासपोर्ट आकारका फोटो ल्याउनुपर्ने प्रहरीले जनाएको छ।
नेपाल प्रहरी विधि विज्ञान प्रयोगशालाका प्रहरी निरीक्षक सन्देशकुमार पोखरेलका अनुसार शवबाट मुख्यतः दाँत र हड्डीको नमूना लिएर डीएनए प्रोफाइल तयार गरिन्छ। त्यसपछि आफन्तबाट संकलित नमूनासँग तुलना गरी पहिचान गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइन्छ।
पहिलो तहका आफन्त उपलब्ध नभए दाजुभाइ वा दिदीबहिनीको नमूनाबाट समेत परीक्षण गर्न सकिने पोखरेलले बताए। नेपालमा उपलब्ध प्रयोगशाला क्षमता र आवश्यकताअनुसार विदेशी सहयोगसमेत परिचालन गरी करिब १२ हप्ता अर्थात् तीन महिनाभित्र परीक्षण तथा डीएनए म्याचिङ पूरा गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
देश तथा विदेशबाट नमूना
चितवनबाहिर रहेका आफन्तले आफू बसेको जिल्लाको जिल्ला प्रहरी कार्यालयमार्फत डीएनए नमूना दिन सक्ने व्यवस्था गरिएको छ।
विदेशमा रहेका आफन्तले सम्बन्धित नेपाली दूतावास वा कूटनीतिक नियोगमार्फत नमूना उपलब्ध गराउन सक्नेछन्। नेपाल प्रहरीको आधिकारिक वेबसाइटमार्फत डीएनए प्रोफाइलको ‘सफ्ट कपी’ पठाएर पनि पहिचान प्रक्रियामा सहभागी हुन सकिने प्रहरीले जनाएको छ।
देवघाटमा श्रद्धाञ्जली
देवघाटस्थित अस्थायी शव व्यवस्थापन क्षेत्रमा मंगलबार साँझ दीप प्रज्ज्वलन गरी मृतकप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गरिएको छ।
कार्यक्रममा जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख, प्रमुख जिल्ला अधिकारी, सुरक्षा निकायका प्रमुख, अस्पतालका प्रमुख तथा सर्वसाधारणको सहभागिता थियो। विभिन्न समुदायका नागरिकले दीप प्रज्ज्वलन गर्दै मृतकप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरेका थिए।
रामजानकी बालिका आश्रम देवघाटका कन्याहरूले गीता पाठ गरेका थिए भने विभिन्न धार्मिक समुदायका प्रतिनिधिले पनि श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका थिए।
जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख नारायणप्रसाद अधिकारी र प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेश अर्यालले दीप प्रज्ज्वलन गर्दै दिवंगतप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरे।
देवघाटमा गरिएको व्यवस्थापन अन्तिम संस्कार नभई मृतकको पहिचान नखुलेसम्मका लागि गरिएको अस्थायी व्यवस्थापन मात्र भएको स्पष्ट पारिएको छ। उक्त क्षेत्रलाई १२ वर्षसम्म अस्थायी शव व्यवस्थापनस्थलका रूपमा प्रयोग गरिने जनाइएको छ।
