काठमाडौं। कुनै समय झापा, मोरङ र सुनसरीमा उत्पादन भएको जुट भारत र बङ्गलादेशसम्म निर्यात हुने गर्थ्यो। तर पछिल्ला वर्षहरूमा स्वदेशी उत्पादन घट्दै गएपछि नेपालका जुट उद्योगहरू कच्चा पदार्थका लागि विदेशी बजारमा निर्भर हुन थालेका छन्।
पूर्वीनाका काँकरभिट्टाबाट आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा मात्रै रु चार अर्ब ९१ करोड ६६ लाख ६२ हजार बराबरको कच्चा जुट आयात भएको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा रु चार अर्ब ३४ करोड १२ लाख ६१ हजारको जुट आयात भएको थियो। एक वर्षको अवधिमा कच्चा जुट आयात करिब रु ५७ करोड ५४ लाख अर्थात् १३.२५ प्रतिशतले बढेको देखिएको छ।
मेची भन्सार कार्यालयका अनुसार काँकरभिट्टा नाकाबाट आयात हुने वस्तुमध्ये मूल्यका आधारमा पेट्रोल र डिजेलपछि कच्चा जुट तेस्रो ठूलो आयातित वस्तु बनेको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा यही नाकाबाट जुट आयातको मात्रा निरन्तर बढिरहेको भन्सारको तथ्याङ्कले देखाएको छ।
सरकारी अभिलेखअनुसार पूर्वी नेपालमा २०४३/४४ सालदेखि व्यावसायिक रूपमा जुटखेती विस्तार भएको थियो। त्यतिबेला यहाँ उत्पादन भएको जुट स्वदेशी उद्योगमा प्रयोग हुनुका साथै भारत र बङ्गलादेशमा समेत निर्यात हुने गर्थ्यो। अहिले भने उत्पादन घटेकाले उद्योगको माग पूरा गर्न विदेशबाट कच्चा जुट ल्याउनुपर्ने अवस्था बनेको छ।
कृषि क्षेत्रका अधिकारीहरूका अनुसार उत्पादन लागत बढ्नु, किसानले उचित मूल्य नपाउनु र आम्दानी अपेक्षाअनुसार नहुनु जुटखेती घट्नुका मुख्य कारण हुन्। किसानहरू पछिल्ला वर्षहरूमा जुट छाडेर धानलगायत अन्य बालीतर्फ आकर्षित हुँदै गएका छन्।
कृषि ज्ञान केन्द्र झापाका प्रमुख सागर विष्टका अनुसार जिल्लामा अहिले करिब पाँच हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा मात्रै जुटखेती भइरहेको छ। लागत बढी र प्रतिफल कम भएकाले किसानले जुटखेती कम गर्दै गएको र उत्पादनमा उल्लेख्य गिरावट आएको उनले बताए।
